Yunan Donanması’nda SAFE krizi: 1 milyon avro boşa mı gitti?
Yunanistan Donanması'na ait Type 209/1200 sınıfı 'Poseidon' denizaltısı, en eski platformlardan biri olmasına rağmen 2023-2024 dönemine kadar aktif görevde tutuldu. Bu kapsamda denizaltının operasyonel hizmette kalabilmesi amacıyla, Girit Deniz Üssü'nde kapsamlı bir bakım ve onarım programına alındığı bildirildi. Söz konusu çalışmalar yaklaşık 18 ay sürdü ve yaklaşık 1 milyon avroluk bir ödenek kullanıldı. Ancak bakım ve onarım süreci devam ederken, Poseidon denizaltısının hizmet dışına çıkarılmasına karar verildiği öğrenildi. Kararın, Deniz Kuvvetleri Yüksek Konseyi tarafından alındığı ve Milli Savunma Bakanlığı’nın siyasi liderliği tarafından onaylandığı ifade edildi. Onarım amacıyla tahsis edilen ödeneğin kullanılması sonrasında denizaltının hizmetten çıkarılması, SAFE için kullanılan bütçenin boşa harcandığı tartışmalarına yol açtı. Bakım ve onarım için ödenek ayrılan bir platformun kısa süre içinde hizmet dışına çıkarılması, SAFE kapsamında planlanan savunma projelerinde kaynak kullanımının boşa harcandığı değerlendirmelerini gündeme taşıdı.
Parlementoya taşındı
PASOK-KİNAL milletvekili Mihalis Katrinis, Milli Savunma Bakanı Nikolaos Dendias’ın cevaplaması talebiyle parlamentoya verdiği soru önergesinde, Poseidon denizaltısına ilişkin kararın gerekçelerinin netleştirilmesini talep etti. Katrinis, önergesinde Yunan Deniz Kuvvetleri envanterinde toplam 9 denizaltı bulunduğunu, bunların 4'ünün Type 214, 4'ünün ise daha eski Type 209 sınıfı olduğunu hatırlattı. Soru önergesinde, Poseidon denizaltısının bakım ve onarım faaliyetlerinin ilerleyişi hakkında Yunan Deniz Kuvvetleri Komutanlığı’nın her 3 ayda bir yazılı olarak bilgilendirildiği bilgisine yer verildi. Buna rağmen, çalışmalar tamamlanmadan hizmet dışı bırakma kararı alınmasının, askeri ve idari süreçler açısından açıklanması gerektiği vurgulandı. Katrinis, bakım ve onarım faaliyetleri kapsamında bugüne kadar toplam ne kadar kamu kaynağı harcandığını, hizmet dışı bırakma kararının yürürlükteki mevzuata (1993/21 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi) uygun olup olmadığını ve bu kararın hangi aşamada alındığını sordu.
Katrinis, Poseidon denizaltısının hizmet dışı bırakılmasına rağmen denize elverişli kabul edilerek Girit'ten Salamis Deniz Üssü'ne sevk edilmesini de sordu. Bu sevkin, hizmet dışı bırakma kararıyla uyumlu olup olmadığının açıklığa kavuşturulmasını talep etti. Ayrıca, Poseidon denizaltısının hizmetten çıkarılmasının ardından başka denizaltılar için benzer bir sürecin planlanıp planlanmadığı, denizaltının yabancı bir ülkeye satılması veya devredilmesi ihtimalinin bulunup bulunmadığı da soru önergesinde yer aldı.
SAFE Programı
SAFE düzenlemesi, Avrupa savunmasını güçlendirmeyi hedeflerken, üye ülkelere belirli koşullar altında uygun finansman olanağı sunuyor. Atina yönetimi, ilk aşamada 30 farklı savunma programı için 2,9 milyar avroyu aşan bir finansman talebi ile SAFE'e başvurdu. Ancak süreç içinde yapılan değerlendirmelerin ardından teklif revize edildi ve 2025 yılı sonuna kadar öncelik verilmek üzere 6 savunma programı belirlendi. Bu kapsamda hazırlanan yeni paketin büyüklüğünün, Avrupa Komisyonu'nun ilk etapta açıkladığı 787 milyon avroluk tahsisatı aşarak yaklaşık 815 milyon avroya ulaştığı bildirildi.
SAFE yönetmeliği uyarınca, her savunma programının en az iki AB üyesi ülke tarafından desteklenmesi, ulusal alımların belirli bir takvim içinde sözleşme aşamasına gelmiş olması ve yerli savunma sanayisinin sürece dahil edilmesi gibi koşullar bulunuyor.