World News in Kyrgyz

12-мартта Ирандын мамлекеттик телеканалынын алып баруучусу жаңы жогорку лидер аятолла Можтаба Хаменинин алгачкы билдирүүсүн окуп берди. Бийликти атасынан мурастап алган кенже Хаменеи акыркы жолу АКШ менен Израил Иранга каршы чабуулду баштаган 28-февралга чейин калың эл алдына чыккан. Аны эксперттер кеңеши жогорку кызматка 8-мартта тандаган. “Ормуз кысыгын бөгөттөө куралын мындан ары да колдонуу зарыл. Душмандын тажрыйбасы аз жана чабал жерлерде башка фронт ачуу иликтенди. Согуш улана берсе жана стратегиялык... Читать дальше...

Израил Ливандагы операциясын кеңейтүүдө. Иран колдогон ливандык "Хезболла" уюму менен ЦАХАЛ он күндөн бери бири-бирин аткылап жатат. Президент Жапаров сот ишине кийлигишкендерди өзү тыярын билдирди. Кыргыз соту кантип эркин болот? Ошто ишкерлер шаарда жасаган жумуштарынын акчасын ала албай калганына даттанышты.

Ливандын Саламаттыкты сактоо министрлиги 12-мартта эртең менен Израилдин соккусунан кеминде 8 киши каза тапканын билдирди. Он күнчө мурун ливандык "Хезболла" согушкер тобу Ирандын жогорку көсөмү аятолла Али Хаменеинин өлүмү үчүн "өч аларын айтып", Израилди аткылоого киришкен.

Ирандагы мектепке урулган сокку тууралуу отчет жакынкы күндөрдө Конгресске сунуш кылынат. Бул тууралуу “Эркин Европа/Азаттык” радиосунун булактары билдирди. Америкалык эки аткаминердин айтымында, кандуу соккуга эскирип кеткен чалгын маалыматтары алып келген болушу мүмкүн. Алар бул алдын ала бүтүм экенин белгилешти. Кабарчыбыз 11-мартта сөзгө тарткан америкалык өкүлдөр иликтөө жүрүп жатканын, буга чейин The New York Times, Рейтер жана башка медиа тараткан маалыматты тастыктай да, төгүнгө чыгара да албасын айтты. Читать дальше...

Бишкектеги Дене тарбия жана спорт академиясынын имараты кантип оңдолуп жатканын коомчулук талкуулай баштады. Айрым активисттер шаардагы тарыхый мааниси бар имараттын фасадын оңдоо туура эмес жүрүп жатканын айтып чыгышты.

Президент Садыр Жапаров тараптарды Жакынкы Чыгышта согуш аракеттерин дароо токтотууга жана кырдаалды тынчтык жолу менен гана чечүү үчүн конструктивдүү диалогго келүүгө чакырды. Бул тууралуу мамлекет башчы 12-мартта Фейсбуктагы расмий баракчасына билдирүү жазды. “Жакынкы Чыгышта күчөп жаткан чыңалуу жана анын боордош араб өлкөлөрүнө да тийгизип жаткан терс таасири бизди тынчсыздандырууда. Конфликт руханий тазалануунун, кайрымдуулуктун, кечиримдүүлүктүн жана өз ара сый-урматтын айында, ыйык Орозо айында болуп жатканы абдан өкүнүчтүү. Читать дальше...

Бишкек шаарынын мэри Айбек Жунушалиев “Орто-Алыш” суу алуучу жайынын жанына курулган объектилер, анын ичинде коттедждердин мыйзамдуулугун текшерүү тапшырмасын берди. Мэриянын маалыматына караганда, 12-мартта борбор калаанын башчысы “Орто-Алышка” 12-кошумча көлмөнү куруу боюнча даярдык иштеринен кабар алды. Анда суу алуучу жайдын аймагы стратегиялык объект болуп эсептелерине карабай, анын жанына бир топ курулуштар, коттедждер түшкөнү аныкталган. 12-кошумча көлмөнүн узундугу 283, туурасы 86 метр болуп, ага 100 миӊ куб суу батат деп болжолдонууда.

Израил Ливандагы операциясын кеңейтип жатат. 2-мартта Тегеран колдогон ливандык "Хезболла" согушкер тобу Ирандын жогорку лидери, Али Хаменеинин өлүмү үчүн өч аларын айтып, Израилди аткылоого киришкен. Израил армиясы (ЦАХАЛ) Бейрут жана башка аймактарга сокку уруп, жүз миңдеген киши качкынга айланды.

Бишкекте 20 адам тамагынан ууланган "Буффет" ашканасына жүргүзүлгөн санитардык-эпидемиологиялык иликтөөнүн баштапкы жыйынтыктарына ылайык, жапырт ууланууга картөшкө пюреси себеп болушу ыктымал. Бул тууралуу Санитардык-эпидемиологиялык көзөмөл борборунун тамак-аш гигиенасы бөлүмүнүн адис кызматкери Гүлзат Асанакунова 1-радиого курган маегинде билдирди. Анын сөзүнө караганда, тамактан ууланып, ооруканага кайрылгандардын дээрлик баары картөшкөдөн жасалган пюре жешкен. Эрежеге ылайык, бул пюре эки саат сайын алмаштырылып турууга тийиш... Читать дальше...

Президенттин саламаттыгынан эл кабардар болушу керекпи же анын ден соолугу тууралуу маалымат мамлекеттик сыр катары сакталганы дуруспу?

Бүгүн, 12-мартта өлкө аймагындагы бардык жолдордо абал туруктуу, автоунаанын бардык түрү үчүн чектɵɵ жок. Каттам бар, ашууларда жол ачык. Бул тууралуу Транспорт жана байланыш министрлиги маалымдады. Министрликке караштуу жол тейлөө ишканаларынын кызматкерлери тоолуу жолдордо кар тазалоо, тайгакка каршы кум-шагыл чачуу жана кар күрткүлөрүн тазалоо иштерин күнү-түнү жүргүзүп жатышат. Өзгөчө кырдаалдар министрлиги 12-15-март күндөрү Кыргызстандын тоолуу аймактарында, тоолуу жолдордо жана ашууларда кар көчкү жүрүү коркунучу сакталарын эскертүүдө.

Жогорку Кеӊештин депутаты Кубанычбек Самаков Кыргызстанда митинг-пикеттер менен тынч жыйындарды атайын бөлүнгөн гана жерде өткөрүп, ал аймакты белгилөө укугун жергиликтүү бийликке берүүнү сунуштады. Депутат иштеп чыккан мыйзам долбоору 12-мартта коомдук талкууга коюлду. Азыр иштеп жаткан “Тынч чогулуштар жөнүндө” мыйзамга ылайык, коркунучтуу жана зыяндуу өндүрүш объекттерине, электр станцияларына, темир жолдорго, мунай түтүктөрүнө жана жогорку чыңалуудагы электр чубалгыларынын алдына, ооруканаларга... Читать дальше...

Соцтармактарда фейк аккаунт аркылуу бийлик башындагыларды жамандаган постторду жазууга шектелип кармалган журналист Алтынай Арстанбекова эки айга тергөө абагына камалды. Чечимди Бишкектин Биринчи май райондук соту 11-мартта чыгарганын 12-мартта аталган соттун басма сөз кызматы "Азаттыкка" тастыктады. Журналист 9-майга чейинки убакытка тергөө абагына киргизилди. Ички иштер министрлиги (ИИМ) 9-мартта социалдык тармактарга жүргүзүлгөн мониторингдин жыйынтыгында Фейсбукта Даниэль Жоошбаев деген аккаунттун... Читать дальше...

Март айынын башынан тартып мульти-диагностикалык комплекс Ош облусунун Араван районунда иштеп, ал жактагы элдин саламаттыгын акысыз текшерип жатат. Бул тууралуу Саламаттык сактоо министрлиги 12-мартта билдирди. Аталган комплекс Араванда үч айдай иштеп, андан кийин Кочкор районуна кетет. Министрликтин маалыматында дарт аныктоочу көчмө комплекс элет тургундарына акысыз медициналык кароо, адистердин консультациясы, дарылоо жана кеңири диагностикалык кызматтарды ыңгайлуу жана жеткиликтүү форматта көрсөтөрү жазылган. Читать дальше...

Ирандын чөлкөмдөгү энергетикалык объектилерге чабуулунан кийин Ирактын бийлиги өлкөдөгү бардык мунай терминалдарынын ишин токтотту. Бул тууралуу The Guardian Ирактын расмийлерине таянып жазды. Басылманын маалыматына караганда, 12-марттын таңында Ирактын Басра портуна соккуда кеминде бир киши каза тапты. Жергиликтүү бийлик билдиргендей, мунайды которуштуруп жүктөгөн эки танкер бутага алынып, экөө тең күйүп кетти. Аларга жардыргыч заттар салынган кайыктар менен чабуул коюлган болушу мүмкүн. Соңку... Читать дальше...

Ички иштер министринин орун басары Нурбек Абдиев журналист Алтынай Арстанбекова социалдык тармактарда эки фейк баракча ачып иштеткен деп шек саналып жатканын билдирди. Бул тууралуу ал Жогорку Кеӊештин 12-марттагы отурумунда айтты. “Мамлекетти, жогорку кызматта иштеген адамдарды жамандаган фактылар боюнча иштерди алып барабыз. Кечээ кармалган аял да эки аккаунт ачып алып мамлекетти каралаган фактылар боюнча кармалды”, - деди ал. Ички иштер министрлиги (ИИМ) 9-мартта социалдык тармактарга жүргүзүлгөн... Читать дальше...

Кыргызстанда ушул тапта дроппер иши боюнча 171 кылмыш иши козголуп, 226 адам дропперлик кылган деп шек саналууда. Бул тууралуу ички иштер министринин орун басары Нурбек Абдиев Жогорку Кеӊештин 12-марттагы отурумунда айтты. Ал айрымдар сим-картасы же банк эсеби шылуундук иштерге колдонуларын билип туруп сатып жиберген учурлар бар экенин кошумчалады. Анын сөзүнө караганда, дропперлик үчүн күнөөлүү деп табылган адамдар жабырлануучу алдаткан сумманын көлөмүнө жараша 20 же 50 миӊ сомго чейин айыпка жыгылат же 3 жылдан 7 жылга чейин... Читать дальше...

12-15-март күндөрү Кыргызстандын тоолуу райондорунда, тоолуу жолдорунда жана ашууларда кар көчкү түшүү коркунучу сакталат. Кар күрткүсү күтүлөт, жолдор тайгак болуп муз тоңот. Унаалардын ортосунда 500 метр аралык кыймыл чектелиши зарыл. 13-мартта өлкө аймагында жаан-чачын жаабайт. Түнкүсүн жана эртең менен айрым жерлерде туман түшөт. Тоо этектерде жана тоолуу райондордо жолдор тоңголок, тайгак болот. Шамалдын багыты өзгөрүлүп турат, ылдамдыгы 1-6 метрге жетет. Абанын температурасы: Чүй өрөөнүндө түнкүсүн -5…-10... Читать дальше...

"Бир дүйнө–Кыргызстан" укук коргоо уюму жашы жете элек балдардын чет өлкөлөрдөн диний билим алуусуна тыюу салуу жөнүндөгү мыйзам долбооруна каршылыгын билдирүүдө. Уюм 12-мартта тараткан билдирүүсүндө Жогорку Кеңештин кароосуна жиберилген мыйзам долбоору Конституцияга каршы келерин белгилеп, аны кайтарып алууга чакырды. Уюм долбоордо кайсы окуу жайлары балдардын жана мамлекеттин коопсуздугуна коркунуч жаратуучу "деструктивдүү" мүнөздөгү мектептер деп эсептелери так жазылбаганын белгилеп, чектөө чет... Читать дальше...

Министрлер кабинетинин төрагасы Адылбек Касымалиев буга чейин бийик тоолуу аймактарга кирген айылдарда жашаган жана иштеген адамдар үчүн Өткөөл мезгил жөнүндө убактылуу жобо бекитүү тууралуу токтомго кол койду. Токтомдо тиешелүү министрликтерге, жергиликтүү бийликтерге убактылуу жобого ылайык райондук коэффициенттердин жана пайыздык үстөк акылардын тиешелүү төлөмдөрүн жүргүзүү тапшырылды. Токтомдун долбоору коомдук талкууга чыгарылды. Документтин нускамасында Министрлер кабинетинин 2025-жылдын 23-октябрындагы... Читать дальше...

Жогорку Кеӊеш 12-марттагы отурумунда Борбордук шайлоо комиссиясынын (БШК) мүчөлөрүнүн санын 12ден сегизге азайтуу боюнча мыйзам долбоорун биринчи окууда колдоду. Документке ылайык, БШКнын сегиз адамдан турган курамы беш жылга шайланат жана анын төртөөнү президент, калган төртөөнү Жогорку Кеңеш көрсөтөт. Мыйзам долбоорунун демилгечилеринин бири, депутат Нурбек Сыдыгалиев долбоор чыгымды азайтуу жана Боршайкомдун ишин ыкчам алып баруу үчүн иштелип чыкканын айтты. Ал БШКнын 12 мүчөсү чогулбай, кворум болбой калган учурлар бар экенин билдирди. Читать дальше...

Бишкектин Ленин райондук ички иштер башкармалыгынын (РИИБ) кызматкерин уруп, көзүн жабыркатууга шектелген жаран кармалды. Бул тууралуу 12-мартта аталган милициянын басма сөз кызматы кабарлады. Маалыматка ылайык, Ленин РИИБне 11-март күнү болжол менен саат 21:30 чамасында Жумабек көчөсүндө жайгашкан көп кабаттуу үйлөрдүн биринде коңшулардын ортосунда жаңжал чыккандыгы тууралуу билдирме келип түшкөн. Анын негизинде милиция кызматкери көрсөтүлгөн дарекке барган. "Окуянын жагдайларын тактоо учурунда аталган үйдүн лифтинен белгисиз жаран чыгып... Читать дальше...

Бишкекте "Буффет" ашканасынан тамактанган соң ууланганын айтып, ооруканага кайрылган адамдардын саны жыйырмага жетти. Бир киши оор абалда Бишкектеги жугуштуу илдеттер ооруканасынын жандандыруу бөлүмүнө түштү. Маалыматты 12-мартта аталган оорукананын башкы дарыгери Гүлжигит Алиев "Азаттыкка" ырастады. Анын сөзүнө караганда, акыркы эки күндө ашкана тамагына ууланган 20 киши кайрылды, 19у ооруканага жаткырылды. Башкы дарыгер жандандыруу бөлүмүндөгү адамдын абалы жакшыра баштаганын, 12-мартта жалпы палатага которулушу ыктымалдыгын кошумчалады. Читать дальше...

11-мартка карата аз камсыз болгон, жаш балалуу үй-бүлөлөрдөн "Социалдык келишим" долбооруна 1825 арыз келип түштү. Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлигинин маалыматына караганда, алардын ичинен 607 үй-бүлө менен келишим түзүлдү. Келишимдердин жарымынан көбү айыл чарба багытында ишкерлик кылууга багытталган. Министрлик аталган келишим боюнча арыздарды кабыл алуу уланып жатканын кошумчалады. Аз камсыз болгон жана жакыр үй-бүлөлөргө жардам берүүгө багытталган “Социалдык келишим” программасы 2022-жылдан бери иштеп келе жатат. Читать дальше...

Чүй облусунун ички иштер башкы башкармалыгы Кара-Балта шаарында жолдошун өлтүргөн деген шек менен 58 жаштагы аял кармалганын билдирди. Облустук милициянын маалыматында 11-мартта Жайыл райондук ички иштер бөлүмүнө шектүү үйүндө күйөөсүн өлтүргөнүн айтып, кабар берген. Бул факты катталып, окуя болгон жерге ыкчам-тергөө тобу барган. Тергөөдө 11-мартка караган түнү жубайлар спирт ичимдигин ичип отуруп, ортодо пикир келишпестик чыкканы айтылган. Шектүү күйөөсү аны кемсинтип, моралдык-психологиялык басым кылганын... Читать дальше...