چراغی: فعالگرایی دیپلماتیک ریاض در پی اصلاحات اقتصادی/ تعمیق روابط ابوظبی با غرب و اسرائیل/ پاتک تلآویو به دوحه/ ادامه میانجیگری مسقط
کارشناس مسائل سیاسی منطقه گفت: تحول در سیاستهای آمریکا و رفتار اسرائیل موجب شد کشورهای حاشیه خلیجفارس در نگاه خود به متحدان سنتی تجدیدنظر کنند و به سمت سیاستهای چندوجهی و متوازن حرکت کنند
جلال چراغی، کارشناس مسائل سیاسی منطقه در تشریح مهمترین تحولات کشورهای حاشیه خلیجفارس در سال ۲۰۲۵ در گفتوگو با ایلنا اظهار کرد: شورای همکاری خلیج فارس و کشورهای عضو آن در سال میلادی گذشته با مجموعهای از چالشها و تحولات مهم منطقهای و بینالمللی مواجه بودند؛ تحولاتی که این کشورها را ناگزیر ساخت تا هر یک بهنوعی در جایگاه بازیگران اثرگذار ظاهر شوند. در این میان، سه کشور نقش برجستهتری ایفا کردند که در رأس آنها عربستان سعودی قرار داشت. عربستان در سال گذشته سیاست خود را بر دو محور اصلی استوار کرد؛ نخست، فعالگرایی دیپلماتیک در قالب چندهمپیمانی همزمان، و دوم، تداوم اصلاحات عمیق اقتصادی در داخل کشور در چارچوب «چشمانداز ۲۰۳۰». در حوزه سیاست خارجی، ریاض راهبرد «تنوعبخشی به شرکا» را دنبال کرد؛ بهگونهای که ضمن حفظ پیوند راهبردی با ایالات متحده، روابط خود را با قدرتهایی همچون چین، روسیه و اتحادیه اروپا نیز گسترش داد. عربستان با بهرهگیری از وزن اقتصادی و جایگاه خود در بازار انرژی، دیپلماسی فعالی را پیش برد و قراردادهای اقتصادی مهمی بهویژه با چین در آوریل سال گذشته منعقد کرد. همچنین گسترش همکاریهای دفاعی و فناورانه با کشورهایی نظیر چین، ترکیه، برزیل، ایتالیا و کرهجنوبی از دیگر محورهای مهم سیاست خارجی ریاض بود.
وی ادامه داد: با وجود این تنوع در مناسبات خارجی، ایالات متحده همچنان شریک امنیتی اصلی عربستان باقی ماند. در عین حال، ریاض تلاش کرد روابط خود با چین و روسیه را نیز در سطح شراکت راهبردی تعمیق بخشد. میزبانی گفتوگوهای سطح بالای آمریکا و روسیه درباره بحران اوکراین در ریاض و همچنین دیدار محمد بنسلمان با ولادیمیر پوتین در همین چارچوب قابل تحلیل است؛ تحولاتی که نشاندهنده ارتقای نقش میانجیگرانه عربستان در تحولات بینالمللی بود. در خصوص روابط با جمهوری اسلامی ایران، پس از سرگیری روابط در سال ۲۰۲۳، مسیر تعامل ادامه یافت، اما این روابط به سطحی فراتر از وضع موجود ارتقا نیافت. انتظار میرفت مناسبات دو کشور در سالهای بعد توسعه بیشتری پیدا کند، اما تحولات منطقهای و بینالمللی مانع از تحقق این هدف شد. با این حال، روابط دو کشور همچنان بر پایه همسایگی، حفظ ثبات منطقه و پرهیز از تنش استوار ماند و طرفین تلاش کردند از تأثیرپذیری منفی از بحرانهای بیرونی جلوگیری کنند.