83ο Φεστιβάλ Βενετίας: Χρυσός Λέοντας στο «Woman Unknown» της Μέι Ελ-Τούκι

Η ταινία «Woman Unknown» της Δανοαιγύπτιας Μέι Ελ-Τούκι κέρδισε τον Χρυσό Λέοντα στο 83ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας. Το ιστορικό δράμα –συμπαραγωγή της Δανίας, της Σουηδίας και της Λετονίας– ήταν ανάμεσα στις ταινίες που ξεχώρισαν στο επίσημο διαγωνιστικό πρόγραμμα, κερδίζοντας κοινό και κριτικούς, ενώ απέσπασε παράλληλα το βραβείο γυναικείας ερμηνείας για την Ματίλντ Αρσέλ.

Παραλαμβάνοντας τον Χρυσό Λέοντα, η Μέι Ελ-Τούκι έδωσε ιδιαίτερο βάρος στη θεματική της ταινίας. «Για μένα προσωπικά, το ‘Woman Unknown’ αφορά το γυναικείο σώμα ως πεδίο μάχης και ως δημόσια υπόθεση», είπε στην ομιλία της, προσθέτοντας ότι η ταινία μιλά για γυναίκες «αόρατες, αθέατες και χωρίς φωνή».

Τοποθετημένη χρονικά στην περίοδο μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η ταινία αφηγείται την ιστορία μιας Δανής οικιακής βοηθού που ετοιμάζεται να παντρευτεί τον πλούσιο εργοδότη της, όταν προηγούμενη σχέση της με έναν Γερμανό στρατιώτη απειλεί να καταστρέψει το μέλλον της.

Η επιτυχία του «Woman Unknown» έχει ιδιαίτερη σημασία και για έναν ακόμη λόγο. Η Ελ-Τούκι ήταν η μοναδική γυναίκα σκηνοθέτις ταινίας μυθοπλασίας μεταξύ των 21 υποψηφίων για τον Χρυσό Λέοντα. Μόλις μια ακόμη ταινία του διαγωνιστικού τμήματος, το ντοκιμαντέρ «NAZA», έχει γυναίκα (τη Ρέιτσελ Σορ) συνσκηνοθέτιδα, με την ανισορροπία αυτή να συγκαταλέγεται στα σημαντικότερα θέματα συζήτησης ήδη από την έναρξη του φεστιβάλ, και την Ελ- Τούκι να μιλά για «συστημικό πρόβλημα» στον χώρο του κινηματογράφου, σημειώνοντας ότι η ίδια χρειάστηκε έξι ή επτά χρόνια για να καταφέρει να κάνει την πρώτη της ταινία μετά την αποφοίτησή της από τη σχολή κινηματογράφου.

«Θα ήθελα φυσικά να έχω περισσότερες γυναίκες συναδέλφους μαζί μου στο διαγωνιστικό», τόνισε κατά τη διάρκεια της συνέντευξης τύπου της ταινίας της, σχολιάζοντας τη φετινή σύνθεση της Βενετίας. Και πρόσθεσε ότι μετά το #MeToo υπήρξε μεγαλύτερη συνειδητοποίηση γύρω από την ανισότητα, όμως τα τελευταία χρόνια εκτυλίσσεται, κατά την άποψή της, επιστροφή σε παλαιότερα δεδομένα: «Πρέπει να γίνουμε καλύτεροι».

Το Μεγάλο Βραβείο της Επιτροπής, το Silver Lion, δόθηκε στον Νοτιοκορεάτη Λι Τσανγκ-ντονγκ για το «Possible Love», την πρώτη του μεγάλου μήκους ταινία μυθοπλασίας μετά το «Burning» του 2018. Η ταινία, που είναι επίσης η επίσημη υποψηφιότητα της Νότιας Κορέας για τα Όσκαρ, καταπιάνεται με την εργασία, την κοινωνική αποξένωση και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια σε μια εποχή ραγδαίων τεχνολογικών αλλαγών, συνδέοντας την ιστορία δύο ζευγαριών με ένα ντοκιμαντέρ για εργαζόμενους που έχασαν τη δουλειά τους.

Ο Λι Τσανγκ-ντονγκ ευχαρίστησε όσους συνέβαλαν ώστε η ταινία να ολοκληρωθεί, λέγοντας ότι «χωρίς την αναμονή και την υπομονή τόσων ανθρώπων, αυτή η ταινία δεν θα είχε βγει στον κόσμο». «Σε μια εποχή όπου η εργασία εξαφανίζεται και οι σχέσεις ανάμεσα στους ανθρώπους διακόπτονται, έκανα αυτή την ταινία για να θέσω το ερώτημα τι μπορεί να κάνει ο κινηματογράφος και τι πρέπει να κάνει ο κινηματογράφος. Θα εκλάβω το βραβείο που μου δώσατε ως ένα μήνυμα ότι πρέπει να συνεχίσω να θέτω αυτό το ερώτημα» τόνισε.

Το ντοκιμαντέρ «NAZA», των Γιουβάλ Αμπραχάμ και Ρέιτσελ Σορ, απέσπασε το Ειδικό Βραβείο της Επιτροπής. Το ντοκιμαντέρ βασίζεται σε ανώνυμες μαρτυρίες Ισραηλινών στρατιωτικών και αξιωματικών των υπηρεσιών πληροφοριών και περιλαμβάνει σοβαρές καταγγελίες για τον τρόπο διεξαγωγής του πολέμου στη Γάζα. Το ντοκιμαντέρ αποκαλύπτει πώς τεχνολογικά συστήματα και τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιήθηκαν για τον εντοπισμό και τον βομβαρδισμό αμάχων στα σπίτια τους.

Ο Γιουβάλ Αμπραχάμ δήλωσε μετά τη βράβευση ότι οι άνθρωποι που μίλησαν στους δημιουργούς περιέγραψαν τις μαζικές απώλειες αμάχων ως κάτι «συστημικό, όχι τυχαίο, αλλά σχεδιασμένο». Ο ίδιος πρόσθεσε ότι, κατά την άποψή του, η άρνηση ενός εγκλήματος είναι αυτό που επιτρέπει να συνεχίζεται. Το κοινό υποδέχτηκε το «NAZA» με –ιστορικό– standing ovation διάρκειας 25 λεπτών στην πρεμιέρα του, από τις πιο εντυπωσιακές αντιδράσεις του κοινού στη φετινή Βενετία. Η αποθέωση αποτελεί ρεκόρ μεγαλύτερης διάρκειας χειροκροτήματος στην ιστορία του φεστιβάλ.

Το βραβείο σκηνοθεσίας απονεμήθηκε στον Ίλια Κρζάνοφσκι για το «DAU», με πρωταγωνιστή τον διεθνούς φήμης αρχιμουσικό Θεόδωρο Κουρεντζή και την Μαρία Ναυπλιώτου σε μικρό, αλλά εντυπωσιακό ρόλο. Μια φιλόδοξη και εξαιρετικά ιδιαίτερη κινηματογραφική κατασκευή που ο Ρώσος σκηνοθέτης δούλευε για περίπου δύο δεκαετίες. Το βραβείο σεναρίου πήραν οι Στεφάν Μπριζέ, Κοραλί Αμεντέο και Ολιβιέ Γκορς για το γαλλικό «A Good Little Soldier».

Στους άνδρες ηθοποιούς επικράτησε ο Τζον Μάλκοβιτς για την ερμηνεία του στο «Wild Horse Nine» του Μάρτιν ΜακΝτόνα. Ο Μάλκοβιτς υποδύεται έναν αντισυμβατικό πράκτορα της CIA, σε μια ερμηνεία που είχε ήδη προκαλέσει έντονο ενδιαφέρον στο Λίντο και, σύμφωνα με τις κριτικές θα τον οδηγήσει στις υποψηφιότητες των βραβείων Όσκαρ.

Ελληνικές διακρίσεις

Με το βραβείο Σκηνοθεσίας του τμήματος Orizzonti τιμήθηκε η Ζακλίν Λέντζου στο 83ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας, για την δεύτερη μεγάλου μήκους ταινία της «Μια μέρα στη ζωή της Τζο: Κεφάλαιο Φαίδρα».

Η Ζακλίν Λέντζου, φανερά συγκινημένη, μίλησε για τη σημασία του να κάνεις ανεξάρτητο σινεμά σήμερα και ευχαρίστησε την κριτική επιτροπή που αναγνώρισε το μεγάλο ρίσκο που ανέλαβε για να δημιουργήσει την ταινία. «Σταματήστε να σκοτώνετε παιδιά» ήταν και το σύνθημά της για τη δολοφονία του Αλέξη Γρηγορόπουλου από την οποία εμπνεύστηκε την ταινίας της.

«Δεν έχω προετοιμάσει ευχαριστήριο λόγο, θα μιλήσω από την καρδιά μου. Και θα μιλήσω για το σινεμά που όλο και πιο δύσκολα γυρίζουμε όσοι θέλουμε να κάνουμε ελεύθερο, ανεξάρτητο σινεμά. Γι’ αυτό και σας ευχαριστώ που αναγνωρίσατε το ρίσκο που πήρα με αυτή την ταινία. Η ταινία είναι εμπνευσμένη από ένα πραγματικό περιστατικό που συνέβη στην πατρίδα μου, στην Αθήνα. Όταν ένας αστυνομικός σκότωσε χωρίς λόγο ένα 15χρονο παιδί. Σταματήστε να σκοτώνετε παιδιά» ανέφερε παραλαμβάνοντας το βραβείο.

Η ταινία «Μια μέρα στη ζωή της Τζο: Κεφάλαιο Φαίδρα» συμμετείχε στο διαγωνιστικό τμήμα «Ορίζοντες» της φετινής διοργάνωσης, το οποίο είναι αφιερωμένο στις νέες τάσεις και τις πιο πρωτοποριακές φωνές του σύγχρονου παγκόσμιου κινηματογράφου, με 18 ακόμη ταινίες από όλο τον κόσμο. Πρόκειται για ένα coming-of-age δράμα με μεταφυσικές προεκτάσεις, ιστορία ενηλικίωσης που διακόπτεται βίαια, γεννημένη από τον σκληρό ρεαλισμό της ζωής.

Η ταινία διακρίθηκε επίσης με το Βραβείο Συμπερίληψης και Βιωσιμότητας Edipo Re 2026 το οποίο απονέμεται από ανεξάρτητη επιτροπή, και είναι μια αναγνώριση στις ταινίες που επιλέγουν μια συμπεριληπτική και βιώσιμη ματιά, τόσο σε ανθρώπινο όσο και σε περιβαλλοντικό επίπεδο.

Τέλος, η ταινία «Our Share of Sand» της Σαλίνι Αντνάνι, σε συμπαραγωγή του Γιώργου Καρναβά (Heretic), που συμμετείχε στο πρόγραμμα Εβδομάδα Κριτικής, απέσπασε το People’s Choice Award, καθώς και Special Mention for Best Direction and Screenplay – Authors Under 40 Award.