Το «Μέλισμα» των κατοίκων της Αιδηψού

Στις αρχές Ιουλίου, ο παραλιακός δρόμος της Αιδηψού σφύζει από ζωή με τουρίστες που έχουν αποκτήσει το πρώτο χρώμα τους – εκείνο το ροζ πορτοκαλί –, παιδιά σε ξέφρενες ποδηλατάδες, Αθηναίους που αναζητούν μια σύντομη καλοκαιρινή ανάσα σε κοντινή απόσταση.

Η Αιδηψός του καλοκαιριού δεν θυμίζει σε τίποτα την πόλη που αντίκρισε τον περασμένο Μάρτιο ο Παντελής Καλογεράκης, ο οποίος έχει την καλλιτεχνική επιμέλεια και τη θεατρική εκπαίδευση του προγράμματος. Μαζί με τον Μιχάλη Καλογεράκη, υπεύθυνο για την καλλιτεχνική επιμέλεια και τη μουσική σύνθεση, τον Θωμά Τσαλαπάτη, που συντονίζει τα εργαστήρια δημιουργικής γραφής και τη δραματουργική ανάπτυξη, και τη Δανάη Στεργίου, η οποία έχει αναλάβει τη μουσική εκπαίδευση, βρέθηκαν στην Αιδηψό για να εγκαινιάσουν τον νέο κύκλο καλλιτεχνικών εργαστηρίων της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, στο πλαίσιο του «Μελίσματος».

Το ιδιαίτερο εγχείρημα αφορά μια συλλογική προσπάθεια που φωτίζει την ανάγκη η τέχνη να λειτουργήσει ως έκφραση και θεραπεία για όλους όσοι ζουν τους δυσβάσταχτα ήσυχους χειμώνες στην επαρχία. Μέσα από εργαστήρια σε σχολεία της περιοχής και ανοιχτές συναντήσεις με ενηλίκους, οι συμμετέχοντες – κάτοικοι του Δήμου Ιστιαίας – Αιδηψού, παιδιά, έφηβοι και μεγαλύτεροι – μοιράστηκαν ιστορίες και βιώματα που συνθέτουν την ταυτότητα της Βόρειας Εύβοιας. Η φύση του τόπου τους η θάλασσα, η αλλαγές που γνώρισε ο τόπος τους, οι προσωπικές εμπειρίες, η απώλεια, το πένθος, η ελπίδα και η ανάγκη για μια καινούργια αρχή είναι μερικά από τα θέματα που βρίσκουν χώρο στις λέξεις τους.

Οι ασκήσεις δημιουργικής γραφής και η συλλογική επεξεργασία των κειμένων λειτούργησαν ως αφορμή για να ακουστούν φωνές που σπάνια βρίσκουν δημόσιο χώρο. Ενα συλλογικό αφήγημα, γραμμένο από τους ίδιους τους κατοίκους, που αποτυπώνει όχι μόνο την ιστορία του τόπου αλλά και τον τρόπο με τον οποίο τη βιώνουν σήμερα. Αυτός είναι, άλλωστε, ο πυρήνας του «Μελίσματος»: να μετατρέψει την τέχνη σε έναν χώρο συνάντησης, όπου οι άνθρωποι μπορούν να εκφραστούν, να μοιραστούν όσα τους βαραίνουν και να νιώσουν ότι η προσωπική τους ιστορία έχει αξία όταν γίνεται κοινή εμπειρία.

Οι συντελεστές του προγράμματος έστησαν εργαστήρια ποιητικής γραφής, θεάτρου και μουσικής. Η ανταπόκριση ήταν ακαριαία. Κάτοικοι κάθε ηλικίας, από παιδιά 10 ετών μέχρι ηλικιωμένους άνω των 80, πέρασαν το κατώφλι των σεμιναρίων. Μαζί τους έφεραν τις διστακτικότητες, τις αμυντικές τους στάσεις, αλλά κυρίως τις αληθινές, αφηγητές ιστορίες τους.

Bιωματικό παιχνίδι

Στα εργαστήρια, οι συμμετέχοντες πέρα από κανόνες στιχουργικής, ήρθαν κοντά με την απελευθερωτική αλήθεια – η ποίηση είναι συχνά «το λιγότερο» «η τέχνη του να αφαιρείς, να σβήνεις και να αφήνεις μόνο την ουσία» όπως τόνισε ο Θωμάς Τσαλαπάτης. Η διαδικασία μεταμορφώθηκε σ ένα βιωματικό παιχνίδι. Ανάμεσα σε τοπικά ορόσημα όπως «η σπηλιά του Σύλλα» ή «το κόκκινο σπίτι» και στην ντοπιολαλιά της περιοχής, αποτυπώθηκαν μνήμες, απώλειες και ελπίδες.

Ανθρωποι που μέχρι χθες συναντιόνταν τυχαία στον δρόμο, άρχισαν να μοιράζονται τα εσώψυχά τους, πλέκοντας έναν νέο, φαντασιακό χάρτη της πόλης τους. Η Νίκη έφτασε στην Αιδηψό το 2012 από την Αθήνα μαζί με την κόρη της, αναζητώντας μια νέα αρχή. Για εκείνη, η ποίηση είναι ο καθρέφτης της εσωτερικής αναγέννησης. Στην Αιδηψό αναζήτησε ένα νέο ξεκίνημα και ο Αλέξανδρος, περιβαλλοντολόγος που δραστηριοποιείται στον τουρισμό και τη γεωργία. Βρήκαν και οι δύο στο «Μέλισμα» έναν χώρο ελευθερίας, αλλά και τρόπο για να συναντηθούν και να γνωριστούν με τους συντοπίτες τους.

Ανάλογες ιστορίες συγκίνησαν όλη την ομάδα, όπως η περίπτωση ενός ντόπιου ψαρά που δεν είχε γράψει ή τραγουδήσει ποτέ στη ζωή του, κι όμως κατέθεσε ένα ποίημα βαθιάς ουσίας για την απώλεια της δικής του γυναίκας. Το ποίημα μελοποιήθηκε και έφτασε να τραγουδιέται από 35 συγχωριανούς του υπό τη μουσική καθοδήγηση της Δανάης Στεργίου και των συντελεστών όπως και όλα όσα παρουσιάστηκαν στον όμορφο κινηματογράφο Σινέ Απόλλων της Αιδηψού. Μια όμορφη γιορτή που λειτούργησε ως το πρώτο μέρος του εγχειρήματος. Ολοκληρωμένο και με περισσότερα τραγούδια μελοποιημένα θα παρουσιαστεί τον Οκτώβριο.