Γιατί η δολοφονία του Χαμενεΐ «χτύπησε» τον Πούτιν εκεί που πονάει

Η δολοφονία του ανώτατου ηγέτη του Ιράν Άγιατολαχ Αλί Χαμενεΐ, σε επίθεση που αποδόθηκε σε επιχείρηση υπό την ηγεσία του Ισραήλ με στήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών, έχει προκαλέσει νέα γεωπολιτική αναταραχή και έντονες αντιδράσεις στη Μόσχα. Ο Βλαντίμιρ Πούτιν, ο οποίος είχε αρνηθεί να σχολιάσει ένα υποθετικό τέτοιο σενάριο λίγους μήνες νωρίτερα, βρέθηκε αυτή τη φορά υποχρεωμένος να τοποθετηθεί δημόσια.

Σε ανακοίνωση που δημοσιεύθηκε στην ιστοσελίδα του Κρεμλίνου, ο Ρώσος πρόεδρος χαρακτήρισε τη δολοφονία του Χαμενεΐ ως «φόνο που διαπράχθηκε με κυνική παραβίαση όλων των κανόνων της ανθρώπινης ηθικής και του διεθνούς δικαίου». Παρότι η αντίδρασή του ήταν πιο έντονη από εκείνη που είχε εκφράσει μετά τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο, απέφυγε να κατονομάσει τις χώρες που θεωρεί υπεύθυνες.

Διαβάστε ακόμα: Σοκ από τις αποκαλύψεις Witkoff: «Το Ιράν διαθέτει υλικό για 11 πυρηνικές βόμβες και υπερηφανεύεται γι’ αυτό»

Ψυχολογία πολιορκημένου

Στα ρωσικά πολιτικά παρασκήνια, ο θάνατος του Χαμενεΐ επανέφερε μνήμες από την πτώση του Μουαμάρ Καντάφι. Σύμφωνα με τον Ρώσο δημοσιογράφο Μιχαήλ Ζιγκάρ, τα πλάνα του λιβύου ηγέτη να ξυλοκοπείται μέχρι θανάτου το 2011 είχαν κάνει τον Πούτιν «έξαλλο». Ο ίδιος είχε δηλώσει δημοσίως: «Έδειξαν σε όλο τον κόσμο πώς σκοτώθηκε, μέσα στα αίματα. Είναι αυτό δημοκρατία;»

Λίγους μήνες αργότερα, τον Μάιο του 2012, ο Πούτιν επέστρεψε στην προεδρία, επιχειρώντας να αποστασιοποιηθεί από τη Δύση και να περιορίσει την εσωτερική αντιπολίτευση, την οποία θεωρούσε όργανο ξένων δυνάμεων. Όπως σημειώνει ο ερευνητής του Carnegie Russia Eurasia Center, Αλεξάντερ Μπάουνοφ, «ο θάνατος του Καντάφι αποτέλεσε σημείο καμπής στη ρωσική πολιτική, τόσο στην εξωτερική όσο και στην εσωτερική της διάσταση».

Με την πάροδο των ετών, ο Ρώσος πρόεδρος απομονώθηκε ολοένα και περισσότερο. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, οι επαφές του με ξένους ηγέτες και Ρώσους αξιωματούχους γίνονταν σε μεγάλες αποστάσεις, ενώ οι δημόσιες εμφανίσεις του ελέγχονταν αυστηρά. Ο Αλεξέι Ναβάλνι τον είχε αποκαλέσει σκωπτικά «παππού σε καταφύγιο», υπονοώντας την απομόνωσή του και το υπόγειο παλάτι που φέρεται να διαθέτει.

«Θα μας σκοτώσουν»

Οι τελευταίες εξελίξεις φαίνεται να ενίσχυσαν την αίσθηση απειλής στο Κρεμλίνο. Η ανατροπή δύο συμμάχων της Μόσχας —του Μαδούρο και του Χαμενεΐ— οδήγησε φιλοκυβερνητικούς σχολιαστές να σπάσουν τη σιωπή τους απέναντι στις ΗΠΑ, παρά τον άτυπο κανόνα αποφυγής κριτικής μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο.

Ο πρώην πρόεδρος Ντμίτρι Μεντβέντεφ έγραψε ότι η επίθεση στο Ιράν αποκάλυψε τα «πραγματικά χρώματα» του Τραμπ, ενώ ο τηλεπαρουσιαστής Βλαντίμιρ Σολοβιόφ κατηγόρησε τις ΗΠΑ ότι ενεργούν «σαν αρπακτικό». Ο εθνικιστής θεωρητικός Αλεξάντερ Ντούγκιν προειδοποίησε πως η Ουάσιγκτον ενδέχεται να επιδιώξει ανάλογη τακτική και έναντι της Ρωσίας, γράφοντας: «Ένας-ένας, οι σύμμαχοί μας εξοντώνονται· είναι σαφές ποιος θα είναι ο επόμενος».

Το βλέμμα στο ουκρανικό μέτωπο

Παρά τις οργισμένες φωνές, το Κρεμλίνο ακολούθησε πιο μετριοπαθή γραμμή. Ο εκπρόσωπος Ντμίτρι Πεσκόφ εξέφρασε «βαθιά απογοήτευση» για την αποτυχία των συνομιλιών ΗΠΑ–Ιράν, αλλά και «εκτίμηση» για τις αμερικανικές προσπάθειες ειρήνευσης στην Ουκρανία, τονίζοντας ωστόσο: «Πάνω απ’ όλα, εμπιστευόμαστε μόνο τον εαυτό μας και υπερασπιζόμαστε τα δικά μας συμφέροντα».

Όπως επισημαίνει ο καθηγητής Σαμ Γκριν του King’s College London, ο Πούτιν δεν πρόκειται να θυσιάσει τη στρατηγική του στην Ουκρανία για χάρη του Ιράν. «Δεν θα διακινδυνεύσει την προσωπική του ασφάλεια ή τη σταθερότητα του καθεστώτος του για να βοηθήσει άλλους», υπογράμμισε.

Η κρίση στο Ιράν ενδέχεται, αντίθετα, να προσφέρει στη Μόσχα ορισμένα οφέλη: άνοδο στις τιμές του πετρελαίου, εντάσεις μεταξύ Ευρώπης και ΗΠΑ και μια Ουάσιγκτον απορροφημένη από νέα μέτωπα. Επιπλέον, ο Πούτιν διαθέτει ένα αποτρεπτικό όπλο που δεν είχαν ούτε ο Καντάφι ούτε ο Χαμενεΐ — το μεγαλύτερο πυρηνικό οπλοστάσιο του κόσμου.

Ωστόσο, όπως σημειώνει ο Γκριν, οι πυρηνικές κεφαλές δεν προστατεύουν από εσωτερικές απειλές. «Οι ηγέτες που συγκεντρώνουν τόση εξουσία για τόσο μεγάλο διάστημα, συνήθως εγκαταλείπουν την εξουσία με δύο τρόπους: είτε υπό κράτηση είτε μέσα σε φέρετρο», κατέληξε

Πηγή: Politico.eu