Ακρίβεια vs μισθοί: Αυξήσεις στα χαρτιά, απώλειες στην τσέπη

Το κύμα ακρίβειας που δεν λέει να κοπάσει εξανεμίζει ένα μεγάλο μέρος των αυξήσεων σε μισθούς και συντάξεις και μάλιστα σε ορισμένες περιπτώσεις προκαλεί μείωση της αγοραστικής δύναμης πλήττοντας τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς κυρίως των νοικοκυριών με χαμηλά εισοδήματα.

Τις μεγαλύτερες απώλειες προκαλούν οι ανατιμήσεις στα τρόφιμα και τη στέγαση που «τρώνε» πάνω από το 50% των μηνιαίων αποδοχών των νοικοκυριών με την Ελλάδα να καταγράφει τη χειρότερη επίδοση στην ΕΕ, αναφορικά με το ποσοστό του εισοδήματος που ξοδεύουν για στέγαση τα νοικοκυριά. Τα τελευταία στοιχεία της Εurostat τοποθετούν τη χώρα στην τελευταία θέση καθώς αποκαλύπτουν ότι το 28,9% του πληθυσμού ξοδεύει για τη στέγαση το 40% του εισοδήματός του ή και παραπάνω.

Οι αυξήσεις στα καθαρά εισοδήματα από τη μείωση της φορολογίας που είδαν μισθωτοί και συνταξιούχοι από τις αρχές του έτους λόγω της μειωμένης παρακράτησης φόρου, αλλά και η νέα αύξηση στον κατώτατο μισθό που έρχεται την 1η Απριλίου δεν επαρκούν για να καλύψουν το υψηλότερο κόστος ζωής σε αγαθά και υπηρεσίες και να αναβαθμίσουν το βιοτικό επίπεδο των νοικοκυριών.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι το 2025 έκλεισε με τον μέσο μεικτό μισθό στα 1.363 ευρώ, σύμφωνα με τα στοιχεία του συστήματος Εργάνη. Σε σχέση με το 2024 που ο μέσος μισθός ήταν 1.342 ευρώ, η αύξηση ανέρχεται μόλις σε 1,56% με τον πληθωρισμό να τρέχει με 2,5%. Ακόμη και αν ληφθεί υπόψη η ελαφρώς υψηλότερη μεταβολή στις καθαρές αποδοχές περίπου 1,78% για έναν εργαζόμενο με δύο παιδιά, το τελικό αποτέλεσμα δείχνει ότι ο μισθός αυξήθηκε, αλλά η αγοραστική δύναμη του εργαζομένου συρρικνώθηκε ή στην καλύτερη περίπτωση έμεινε στάσιμη.

Η εικόνα γίνεται πιο σύνθετη αν εξεταστεί η κατανομή των αποδοχών. Περίπου το 36,5% των εργαζομένων εξακολουθεί να λαμβάνει έως 1.000 ευρώ μεικτά μηνιαίως. Για αυτούς, η επίδραση της ακρίβειας είναι ακόμη εντονότερη, καθώς το μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους κατευθύνεται σε βασικές δαπάνες, δηλαδή σε τρόφιμα, ενοίκιο, ενέργεια και μετακινήσεις.

Μάλιστα την τελευταία πενταετία το συμπέρασμα παραμένει το ίδιο. Από το 2021 έως σήμερα, οι μισθοί αυξήθηκαν σωρευτικά κατά περίπου 22% σε μεικτούς όρους, όμως ο πληθωρισμός της ίδιας περιόδου άγγιξε το 19,5%, ενώ η μη τιμαριθμοποίηση της φορολογικής κλίμακας ροκάνισε σημαντικό μέρος των έξτρα καθαρών αποδοχών.

Η σύγκριση με την υπόλοιπη Ευρώπη αναδεικνύει τη διαχρονική υστέρηση της χώρας. Ο μέσος μηνιαίος μισθός πλήρους απασχόλησης στην ΕΕ διαμορφώνεται περίπου στα 3.155 ευρώ, δηλαδή είναι υπερδιπλάσιος του ελληνικού. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, η Ελλάδα βρίσκεται προτελευταία στην κατάταξη των μέσων ετήσιων μισθών, ξεπερνώντας μόνο τη Βουλγαρία. Παράλληλα, το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα των ελληνικών νοικοκυριών παραμένει περίπου 15% χαμηλότερο από τα επίπεδα του 2009, την ώρα που χώρες όπως η Ισπανία, η Πορτογαλία ή η Ιρλανδία έχουν όχι μόνο ανακάμψει, αλλά καταγράφουν και καθαρή βελτίωση.

Το ίδιο χάσμα αποτυπώνεται και στο κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε όρους αγοραστικής δύναμης. Η Ελλάδα κινείται στο 69% του μέσου όρου της ΕΕ, μακριά από τις χώρες του ευρωπαϊκού πυρήνα, αλλά και πίσω από αρκετές οικονομίες που βρέθηκαν επίσης στο επίκεντρο της κρίσης χρέους.

Ο μισθός τελειώνει σε 18 ημέρες

Σύμφωνα με την ετήσια έρευνα του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ για το 2025, έξι στα δέκα νοικοκυριά δηλώνουν ότι το εισόδημά τους δεν επαρκεί μέχρι το τέλος του μήνα και καλύπτει, κατά μέσο όρο, μόλις 18 ημέρες. Πάνω από τα μισά νοικοκυριά αναγκάζονται να περιορίσουν δαπάνες ακόμη και για βασικές ανάγκες. Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι οι δυσκολίες δεν περιορίζονται πλέον στα χαμηλά εισοδήματα, αλλά επεκτείνονται στα μεσαία στρώματα, διαβρώνοντας την κοινωνική συνοχή.

Σύμφωνα με σχετική ανάλυση της Alpha Bank, την περίοδο 2019-2024 το ονομαστικό διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών αυξήθηκε κατά 27,5%. Ωστόσο, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, σε πραγματικούς όρους, η αύξηση υπολογίζεται ότι δεν ξεπέρασε το 12,3%, εξαιτίας του υψηλού πληθωρισμού από το 2022 και μετά, και του κύματος ακρίβειας που έπληξε την οικονομία. Ετσι, καθίσταται ακόμα εμφανέστερη η επιδείνωση των συνθηκών διαβίωσης τα τελευταία χρόνια. Το εισόδημα των εργαζομένων στην Ελλάδα παραμένει υπό πίεση, καθώς οι ονομαστικές αυξήσεις στους μισθούς δεν επαρκούν για να αντισταθμίσουν το αυξημένο κόστος ζωής. Ετσι το ζητούμενο δεν είναι απλώς οι αυξήσεις στους μισθούς, αλλά η αποκατάσταση της χαμένης αγοραστικής δύναμης. Διαφορετικά, για πολλά νοικοκυριά ο μισθός θα τελειώνει πολύ πριν τελειώσει ο μήνας.