Με περιορισμένες στρατηγικές επιλογές, το Ιράν ίσως επιδιώξει άμεση αντεπίθεση όσο προλαβαίνει

Ντόναλντ Τραμπ και Νετανιάχου φαίνεται να έχουν επιλέξει μια ριζικά διαφορετική στρατηγική απέναντι στο Ιράν, στοχεύοντας – σύμφωνα με διεθνή μέσα – στην εξόντωση του ανώτατου ηγέτη της χώρας, Αλί Χαμενεΐ, καθώς και άλλων κορυφαίων αξιωματούχων του καθεστώτος.

Παράλληλα, ιρανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις και συστήματα αεράμυνας αποτέλεσαν στόχο συντονισμένων αμερικανοϊσραηλινών βομβαρδισμών, που ξεκίνησαν το πρωί. Ωστόσο, η πιο σημαντική επίθεση φέρεται να ήταν εκείνη εναντίον του συγκροτήματος του Χαμενεΐ στην Τεχεράνη.

Βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έδειξαν πυκνούς καπνούς να υψώνονται από το σημείο της επίθεσης, ενώ δορυφορικές εικόνες επιβεβαίωσαν εκτεταμένες καταστροφές. Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε αργά το βράδυ του Σαββάτου ότι ο Χαμενεΐ σκοτώθηκε, σε μια προσπάθεια που ερμηνεύεται ως επιδίωξη αλλαγής καθεστώτος στο Ιράν μέσω στρατιωτικής ισχύος, χωρίς σαφή νομική βάση στο διεθνές δίκαιο. Ο θάνατός του επιβεβαιώθηκε αργότερα από ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης.

Το περασμένο καλοκαίρι, κατά τη διάρκεια του 12ήμερου πολέμου με το Ισραήλ, ο Χαμενεΐ είχε κατονομάσει τρεις πιθανούς διαδόχους του. Πρόσφατες αναφορές υποστήριζαν ότι είχε δημιουργηθεί πολυεπίπεδο σχέδιο διαδοχής για κρίσιμες κυβερνητικές και στρατιωτικές θέσεις, με στόχο τη διασφάλιση της επιβίωσης του καθεστώτος σε περίπτωση επίθεσης.

«Δεν υπάρχει ένδειξη ότι οι ΗΠΑ ή κάποιος άλλος θα αναπτύξουν χερσαίες δυνάμεις, επομένως το μονοπώλιο της ισχύος παραμένει στο εσωτερικό του ιρανικού καθεστώτος», δήλωσε ο HA Hellyer, ανώτερος ερευνητής του Royal United Services Institute. «Η μόνη περίπτωση να αλλάξει αυτό είναι αν υπάρξει εξέγερση με μαζικές αποσκιρτήσεις».

Κλιμάκωση των επιθέσεων και περιφερειακή εμπλοκή

Εκρήξεις ακούστηκαν στην Τεχεράνη, το Ισφαχάν, το Κερμανσάχ, το Κομ και άλλες μεγάλες πόλεις, στο πλαίσιο μιας ευρείας επίθεσης που ξεκίνησε το πρωί, με στόχο τον αιφνιδιασμό. Σύμφωνα με τον ισραηλινό στρατό, εκατοντάδες στόχοι επλήγησαν σε πολλαπλά κύματα, με ελάχιστη αντίσταση από τα αποδυναμωμένα ιρανικά αντιαεροπορικά συστήματα.

Την τελευταία περίοδο, οι ΗΠΑ είχαν συγκεντρώσει δύο ομάδες μάχης αεροπλανοφόρων στην περιοχή – το USS Abraham Lincoln στη Θάλασσα της Αραβίας και το USS Gerald R. Ford στην ανατολική Μεσόγειο. Κάθε αεροπλανοφόρο διαθέτει περίπου 75 μαχητικά αεροσκάφη, ενώ αντιτορπιλικά και υποβρύχια συνοδείας φέρουν πυραύλους Tomahawk.

Αντιμέτωπο με υπαρξιακή απειλή, το Ιράν απάντησε εξαπολύοντας βαλλιστικούς πυραύλους και drones εναντίον του Ισραήλ και αμερικανικών βάσεων σε χώρες όπως η Ιορδανία, το Κουβέιτ, το Μπαχρέιν, το Κατάρ, τα ΗΑΕ και η Σαουδική Αραβία, εμπλέκοντας άμεσα έξι ακόμη κράτη στη σύγκρουση.

Αν και το Ηνωμένο Βασίλειο δεν συμμετείχε στην αρχική επίθεση, την οποία θεωρεί παράνομη, έχει ήδη εμπλακεί επιχειρησιακά, παρέχοντας μαχητικά αεροσκάφη για την προστασία συμμάχων στην περιοχή.

Αντίποινα και απώλειες

Η στρατιωτική αναμέτρηση δείχνει εξαιρετικά άνιση. Σύμφωνα με το ισραηλινό think tank Alma, το Ιράν εξαπέλυσε 25 κύματα επιθέσεων μέχρι το απόγευμα, ενώ η υπηρεσία ασθενοφόρων Magen David Adom ανέφερε 89 τραυματίες. Ένα άτομο σκοτώθηκε στο Άμπου Ντάμπι από συντρίμμια, ενώ πυρκαγιά ξέσπασε σε ξενοδοχείο του Ντουμπάι μετά από πλήγμα.

Βίντεο κατέγραψε πύραυλο να πλήττει τη ναυτική βάση των ΗΠΑ στο Μπαχρέιν, ενώ drone τύπου Shahed στόχευσε ραντάρ της περιοχής. Παρά την ενίσχυση της αεράμυνας με συστήματα Patriot, οι επιθέσεις αιφνιδίασαν τις δυνάμεις των ΗΠΑ.

Το Ιράν φαίνεται να υφίσταται βαρύτερες απώλειες. Σύμφωνα με το πρακτορείο Tasnim, σχολείο θηλέων στο Μιναμπ του νότου επλήγη, με αποτέλεσμα τον θάνατο περισσότερων από 100 παιδιών, υπενθυμίζοντας ότι οι λεγόμενοι στοχευμένοι βομβαρδισμοί πλήττουν συχνά αμάχους.

Απειλή στον Περσικό Κόλπο και αβέβαιο τέλος

Ως το βράδυ, η Τεχεράνη επιχειρούσε να επιβάλει κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου. Το Ηνωμένο Βασίλειο προειδοποίησε τα εμπορικά πλοία μέσω της Maritime Trade Organisation για τον αυξημένο κίνδυνο στην περιοχή.

Αναλυτές εκτιμούν ότι η Ουάσιγκτον και το Ισραήλ σχεδιάζουν μακρόχρονη εκστρατεία βομβαρδισμών, ενώ το Ιράν διαθέτει περίπου 2.000 βαλλιστικούς πυραύλους. Η ικανότητά του να απαντήσει με μαζικές επιθέσεις ενδέχεται να εξαντληθεί σύντομα, την ώρα που οι ΗΠΑ μπορούν να πραγματοποιούν πάνω από 125 αποστολές την ημέρα από κάθε αεροπλανοφόρο.

Το καθεστώς της Τεχεράνης φαίνεται να προσπαθεί να αντέξει τα συνεχή πλήγματα, διατηρώντας τον έλεγχο στο εσωτερικό, καθώς δεν υπάρχουν ενδείξεις χερσαίας εισβολής. Ωστόσο, το τέλος του πολέμου παραμένει αβέβαιο.

«Με λίγα λόγια, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκίνησαν αυτόν τον πόλεμο με ασαφείς και ανέφικτους στόχους, χωρίς νομική βάση και με ελάχιστη διεθνή υποστήριξη», δήλωσε ο λόρδος Ρίκετς, πρώην σύμβουλος εθνικής ασφάλειας του Ηνωμένου Βασιλείου.

Guardian