Η Δικαιοσύνη μπαίνει στην ψηφιακή εποχή: O Ηλεκτρονικός Φάκελος Υπόθεσης αλλάζει τα πάντα

Ο Ηλεκτρονικός Φάκελος Υπόθεσης σηματοδοτεί μια νέα εποχή για τη Δικαιοσύνη, προσφέροντας πολλαπλά οφέλη σε δικαστικούς λειτουργούς, δικηγόρους και πολίτες. Η εφαρμογή του, που αποτελεί τομή στον νέο Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας και σημαντικό βήμα στον ψηφιακό μετασχηματισμό της Δικαιοσύνης, παρουσιάστηκε σε ειδική εκδήλωση στο Υπουργείο Δικαιοσύνης, σύμφωνα με κοινό δελτίο Τύπου των Υπουργείων Δικαιοσύνης και Ψηφιακής Διακυβέρνησης.

Στην εκδήλωση παρευρέθηκαν ο Υπουργός Δικαιοσύνης Γιώργος Φλωρίδης, ο Υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος, ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου και ο Υφυπουργός Δικαιοσύνης Ιωάννης Μπούγας. Ο υπεύθυνος διαχείρισης έργου της αναδόχου εταιρείας Netcompany, Γιάννης Μελιανός, παρουσίασε τα βήματα για την ηλεκτρονική υποβολή δικογράφων και εγγράφων σε έναν ενιαίο ψηφιακό χώρο, εξασφαλίζοντας πληρότητα, ασφάλεια και άμεση πρόσβαση για όλους τους εμπλεκόμενους.

Ψηφιακή Δικαιοσύνη και οφέλη για όλους

Ο Ηλεκτρονικός Φάκελος Υπόθεσης είναι θεσμικά κατοχυρωμένο εργαλείο που υλοποιείται μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας από το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και την «Κοινωνία της Πληροφορίας – ΚτΠ ΜΑΕ». Η δημιουργία του στην πολιτική δίκη προβλέπεται από τον νόμο 5221/2025.

Οι δικηγόροι θα μπορούν να καταθέτουν ηλεκτρονικά όλα τα έγγραφα, να επιλέγουν ημερομηνία δικασίμου μέσα από το σύστημα και να παρακολουθούν την εξέλιξη της υπόθεσης έως την έκδοση απόφασης από τον Άρειο Πάγο. Οι δικαστές αποκτούν πλήρη ηλεκτρονική πρόσβαση σε όλα τα στοιχεία, χωρίς εκτυπώσεις και καθυστερήσεις.

Για τους πολίτες, η καινοτομία αυτή σημαίνει ταχύτερη, ευκολότερη και οικονομικότερη πρόσβαση στη Δικαιοσύνη. Η φυσική παρουσία στα δικαστήρια δεν είναι πλέον απαραίτητη, ενώ ενισχύεται η διαφάνεια και η εμπιστοσύνη προς τους θεσμούς.

Περιεχόμενο και λειτουργία του Ηλεκτρονικού Φακέλου

Σύμφωνα με το άρθρο 119 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, ο φάκελος θα περιλαμβάνει όλα τα σχετικά έγγραφα: δικόγραφα, προτάσεις, μαρτυρικές καταθέσεις, πληρεξούσια, γραμμάτια προείσπραξης, δικαστικό ένσημο, ένορκες βεβαιώσεις, εκθέσεις πραγματογνωμοσύνης, έγγραφα διαμεσολάβησης και αποφάσεις.

Έτσι, ολόκληρη η δικογραφία συγκεντρώνεται σε ένα ασφαλές ψηφιακό περιβάλλον, προσφέροντας οφέλη σε δικαστικούς λειτουργούς, νομικούς και πολίτες. Παράλληλα, περιορίζεται η ανάγκη εκτύπωσης χιλιάδων σελίδων, μειώνοντας το περιβαλλοντικό αποτύπωμα και εξοικονομώντας πόρους.

Χρονοδιάγραμμα εφαρμογής

Σύμφωνα με τον προγραμματισμό του Υπουργείου Δικαιοσύνης από την 1η Ιανουαρίου 2026, σταδιακά κατατίθενται ηλεκτρονικά όλα τα απαιτούμενα έγγραφα για τις κτηματολογικές υποθέσεις. Από την 1η Απριλίου θα επεκταθεί για το σύνολο των υποθέσεων της τακτικής διαδικασίας. Η πλήρης εφαρμογή του Ηλεκτρονικού Φακέλου σε όλες τις βαθμίδες και κλάδους της Δικαιοσύνης (ποινική, αστική, διοικητική) αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2026, καταργώντας οριστικά τη χρήση έγχαρτου φακέλου.

Δηλώσεις υπουργών

Ο Υπουργός Δικαιοσύνης Γιώργος Φλωρίδης δήλωσε: «Σήμερα είναι ακόμα μία καλή στιγμή για τη Δικαιοσύνη. Αυτό που παρουσιάζουμε για μας θεωρείται η πραγματική τομή στον τρόπο που θα λειτουργεί η Δικαιοσύνη από δω και πέρα. Είναι στην πραγματικότητα το τρίτο κατά σειρά βήμα, με το οποίο εξελίσσεται όλη αυτή η αλλαγή στον τρόπο λειτουργίας της Δικαιοσύνης όσον αφορά τις αστικές δικές. Και βεβαίως και τις ποινικές, αλλά αυτό θα το δούμε λίγο αργότερα.

Το πρώτο ήταν αυτό που ονομάστηκε Δικαστικός Χάρτης και ενοποίηση του πρώτου βαθμού δικαιοδοσίας, από τον οποίο προέκυψαν επιπλέον 1000 δικαστές στο πρώτο βαθμό όπου και παρατηρούνται οι μεγάλες καθυστερήσεις. Το δεύτερο βήμα είναι ο νέος Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας, ο οποίος ισχύει από την 1η Ιανουαρίου αυτής της χρονιάς. Το τρίτο είναι αυτό που ήδη ισχύει όσον αφορά τις υποθέσεις κτηματολογικού ενδιαφέροντος, αλλά από τώρα μπορούμε να πούμε ότι από την 1η Απριλίου το βήμα αυτό θα χρησιμοποιηθεί για το σύνολο των υποθέσεων της τακτικής διαδικασίας και από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026, δηλαδή από την καινούργια δικαστική χρονιά, στο σύνολο των υποθέσεων της πολιτικής δικαιοσύνης.

Νωρίτερα είχαμε τη χαρά και την τιμή να παρουσιαστεί το έργο αυτό στον Πρωθυπουργό της χώρας Κυριάκο Μητσοτάκη σε ένα δικηγορικό γραφείο για το πως λειτουργεί στην πράξη ένας δικηγόρος. Εκεί, έγινε ακριβώς μία διαδικασία, η οποία δεν ήταν εικονική, ήταν πραγματική. Σε πραγματική αγωγή με τη διαλειτουργικότητα των συστημάτων, με το πως συγκεντρώνονται ηλεκτρονικά τα στοιχεία, πως υποβάλλεται η αγωγή μαζί με τα στοιχεία επισυναπτόμενα ηλεκτρονικά, πως απευθύνεται στο συγκεκριμένο Πρωτοδικείο και πως από το Πρωτοδικείο του δίδονται διαθέσιμες δικάσιμοι και τα διαθέσιμα πινάκια για να επιλέξει.

Θέλω με την ευκαιρία αυτή να ευχαριστήσω πριν απ’ όλα τον Υπουργό Ψηφιακής διακυβέρνησης κ. Παπαστεργίου η ομάδα του οποίου δουλεύει εξαιρετικά μαζί μας και παρότι είναι μηχανικός ο ίδιος είναι πραγματικά αφοσιωμένος στο πως η ελληνική Δικαιοσύνη μπορεί να αλλάξει εποχή και αυτό το πετυχαίνουμε μέχρι αυτή τη στιγμή. Επίσης θέλω να ευχαριστήσω την Κοινωνία της Πληροφορίας και την εταιρεία που συνεργάζεται μαζί μας. Και βεβαίως πάντα εμείς οφείλουμε να λέμε ένα ευχαριστώ όχι για λόγους τυπικούς αλλά για λόγους ουσιαστικούς στον Υπουργό Επικρατείας κ. Σκέρτσο ο όποιος μας συντονίζει γενικώς και μας λύνει προβλήματα τα οποία δεν είναι εύκολο να λυθούν».

Ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου ανέφερε: «Η τεχνολογία έχει αξία όταν δίνει πραγματικές λύσεις σε πραγματικά προβλήματα και αυτό ακριβώς υπηρετεί ο ψηφιακός μετασχηματισμός που υλοποιούμε ως Κυβέρνηση. Στο Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης συνεργαζόμαστε οριζόντια με όλα τα υπουργεία προς αυτή την κατεύθυνση και αξιοποιώντας πολύτιμους πόρους και από το Ταμείο Ανάκαμψης. Η Δικαιοσύνη αποτελεί έναν από τους πιο κρίσιμους και απαιτητικούς τομείς στην ψηφιακή μετάβαση καθώς συνδέεται άρρηκτα με την εύρυθμη λειτουργία του Κράτους. Σε στενή συνεργασία με το Υπουργείο Δικαιοσύνης, τους λειτουργούς της Δικαιοσύνης, και όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, προχωρήσαμε μέσω της «Κοινωνίας της Πληροφορίας» στην υλοποίηση ενός έργου πραγματικά πρωτοποριακού. Η Ελλάδα είναι σήμερα η μόνη χώρα που διαθέτει, σε αυτόν τον βαθμό και με αυτή τη μορφή, έναν πλήρως ψηφιοποιημένο και ολοκληρωμένο φάκελο δικογραφίας. Μπορεί να υπάρχουν ψηφιοποιημένα αρχεία και σε άλλες χώρες· όμως ένα ενιαίο πληροφοριακό σύστημα, που συγκεντρώνει όλη την πορεία της υπόθεσης, όλα τα έγγραφα και την εξέλιξη της δίκης σε ένα ασφαλές σημείο, αποτελεί ελληνική καινοτομία.

Δικηγόροι και δικαστές μπορούν πλέον, από το γραφείο τους και με λίγα κλικ, να κάνουν τη δουλειά τους γρήγορα και αποτελεσματικά, χωρίς άσκοπες μετακινήσεις και ταλαιπωρία. Αυτή είναι η ψηφιοποίηση του κράτους που έχει θέσει ως στόχο με το όραμά του ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και υλοποιούμε: ένα κράτος γρήγορο, αποτελεσματικό και διαφανές, που αξιοποιεί την τεχνολογία προς όφελος της κοινωνίας».

Ο Υφυπουργός Δικαιοσύνης Ιωάννης Μπούγας σημείωσε: «Ο ψηφιακός μετασχηματισμός της ελληνικής Δικαιοσύνης σηματοδοτεί τη μετάβασή της από τον 20ο στον 21ο αιώνα. Αυτό που αρχικώς είχε σχεδιαστεί και υλοποιούταν ήταν η ηλεκτρονική κατάθεση και διακίνηση εγγράφων κυρίως δικογράφων και βάσει της διαλειτουργικότητας της ανάσυρσής τους από διαφορετικά ψηφιακά πεδία.

Ο Ηλεκτρονικός Φάκελος είναι κάτι πολύ σημαντικότερο, αφορά κάθε συγκεκριμένη υπόθεση και δημιουργείται για κάθε συγκεκριμένη υπόθεση, από την κατάθεση της αγωγής μέχρι την αμετάκλητη απόφαση.

Μεταβιβάζεται στα ανώτερα δικαστήρια και σε περίπτωση άσκησης ενδίκων μέσων. Ξεκινάμε με τις κτηματολογικές αγωγές, με σκοπό την καθολική εφαρμογή του στην πολιτική δίκη, στη διοικητική και ποινική έως το 2027. Ένα μεγάλο βήμα για την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας της Δικαιοσύνης, που θα ενισχύσει την εμπιστοσύνη των πολιτών σ’ αυτήν».

Με την ολοκλήρωση του έργου, η ελληνική Δικαιοσύνη εισέρχεται σε μια νέα ψηφιακή εποχή, με στόχο την αποτελεσματικότητα, τη διαφάνεια και τη διευκόλυνση όλων των εμπλεκομένων στη δικαστική διαδικασία.