Μπορεί η διπλωματία ΗΠΑ – Ιράν να λειτουργήσει;

Στην Τεχεράνη, το ερώτημα δεν είναι πλέον αν η διπλωματία βρίσκεται σε εξέλιξη, αλλά αν μπορεί να κινηθεί αρκετά γρήγορα ώστε να προλάβει την κλιμάκωση.

Σύμφωνα με πληροφορίες του Al Jazeera το Ομάν είναι η τοποθεσία διεξαγωγής του επόμενου γύρου συνομιλιών Ιράν-Ηνωμένων Πολιτειών, που έχει προγραμματιστεί αργότερα αυτή την εβδομάδα, ωστόσο όπως αναφέρει η ίδια πηγή δεν θα συμμετάσχουν άλλα έθνη στις συνομιλίες.

Η απροθυμία του Ιράν να εμπλέξει και άλλες χώρες στις συνομιλίες φαίνεται να πηγάζει από την ανησυχία ότι οι «περισσότερες φωνές» θα μπορούσαν «να διακινδυνεύσουν να μετατρέψουν τη διαδικασία σε πολιτική επίδειξη αντί για μια στοχευμένη διαπραγμάτευση».

Άρα στόχος του Ιράν φαίνεται να είναι η οριοθέτηση της συμφωνίας μόνο με τις ΗΠΑ και στην συνέχεια το άνοιγμα των λεπτομερειών και με άλλες χώρες.

Τις τελευταίες μέρες έχουμε σειρά διπλωματικών επαφών:

• Ο Αλί Λαριτζανί, επικεφαλής του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν, ταξίδεψε στη Μόσχα στις 30 Ιουνίου για συνάντηση με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν.
• Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί πραγματοποίησε διαβουλεύσεις στην Κωνσταντινούπολη την περασμένη Παρασκευή.
• Ο πρωθυπουργός του Κατάρ, Σεΐχης Μοχάμεντ μπιν Αμπντουλραχμάν μπιν Τζάσιμ Αλ Θάνι, επισκέφθηκε την Τεχεράνη το Σαββατοκύριακο.

Σύμφωνα με πολλαπλές πηγές και όπως αναφέρει και το Al Jazeera, αυτό που προετοιμάζεται τώρα δεν είναι μια μερική ή προσωρινή συμφωνία, αλλά ένας οδικός χάρτης προς μια συνολική συμφωνία. Από την άλλη πλευρά οι ΗΠΑ, διατηρούν το κλίμα ασαφές. Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε στο Fox News αυτή την εβδομάδα: «Το Ιράν μιλάει μαζί μας και θα δούμε αν μπορούμε να κάνουμε κάτι, διαφορετικά θα δούμε τι θα συμβεί». Το μήνυμα συνδύαζε τη διπλωματική εμπλοκή με την πίεση, διατηρώντας την αβεβαιότητα ως μοχλό πίεσης.

Αν προσπαθήσουμε να ρισκάρουμε μια ερμηνεία των παραπάνω, αυτό που θα μπορούσαμε να πούμε είναι ότι δεν έχει εξαλειφθεί ο κίνδυνος του πολέμου έχει όμως υποχωρήσει. Έστω και προσωρινά.

Τα φλέγοντα ζητήματα

Τα προβλήματα είναι αρκετά. Σύμφωνα μάλιστα με αναλυτές ακόμα και τα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, όπως θα ήταν η μεταφορά ή η μείωση του αποθέματος ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού του Ιράν, δεν επιλύουν τις βασικές διαφορές. Εκτός αυτού όμως υπάρχουν και άλλα ζητήματα προς επίλυση, όπως το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν και το ευρύτερο ζήτημα της περιφερειακής του αποτροπής.

Σύμφωνα και με τον αρθρογράφο – αναλυτή του ιστοτόπου του Ali Hashem, Ali Hashem εδώ βρίσκεται η πραγματική διαπραγμάτευση. Οι ΗΠΑ δεν φαίνεται να ενδιαφέρονται πια για μια συμφωνία που απλώς διαχειρίζεται τον κίνδυνο. Το Ιράν, από την πλευρά του, δεν

θέλει μια συμφωνία που να συνδέεται με μία μόνο προεδρία ή να είναι ευάλωτη σε ανατροπή. Αυτό που διερευνούν τώρα και οι δύο πλευρές είναι το κατά πόσον οι διαρθρωτικές παραχωρήσεις μπορούν να συνοδευθούν με ασφαλείς εγγυήσεις. Όλα τα άλλα – μορφές, τόποι, συμμετοχή – είναι δευτερεύοντα.

Προς το παρόν, η διπλωματία προχωρά, ο πόλεμος αναβάλλεται και το παράθυρο παραμένει ανοιχτό. Το αν θα παραμείνει έτσι θα εξαρτηθεί.