Ευρωπαϊκή Ενωση: Σύνοδος για την ανταγωνιστικότητα, τεστ για την ενότητα

Η άτυπη συνάντηση ευρωπαίων ηγετών την επόμενη εβδομάδα στο κάστρο Αλντεν Μπίζεν του Βελγίου έχει στόχο να συμφωνηθούν και να προωθηθούν λύσεις στα οικονομικά προβλήματα της Ευρωπαϊκής Ενωσης για να αυξηθεί η ανταγωνιστικότητά της – όμως μπορεί, αντ’ αυτού, να καταλήξει σε αποκάλυψη όλων των εσωτερικών διαιρέσεων. Παρόντες εκτός από την ηγεσία της ΕΕ και τους ηγέτες των κρατών-μελών θα είναι και δύο προσωπικότητες με ισχυρή ευρωπαϊκή αξιοπιστία και ένα ισχυρό μήνυμα να μεταφέρουν – δύο πρώην πρωθυπουργοί της Ιταλίας: ο Μάριο Ντράγκι και ο Ενρίκο Λέτα, που θα κάνουν και πολυαναμενόμενες ομιλίες.

Και οι δύο έχουν παρουσιάσει τα οικονομικά τους οράματα: ο Ντράγκι έχει προειδοποιήσει ότι η Ευρώπη πρέπει να μεταρρυθμίσει την εσωτερική της αγορά για να αποτρέψει την «αργή αγωνία», ο δεύτερος ζητεί επείγουσα δράση για την αναμόρφωση της ενιαίας αγοράς πριν κλείσει το παράθυρο ευκαιρίας. Ωστόσο, μπορεί να χρειαστεί να μετριάσουν τις προσδοκίες τους. Μέχρι στιγμής, μόνο ένα μικρό κλάσμα των συστάσεών τους έχει μεταφραστεί σε αλλαγές, ωθώντας τους διπλωμάτες να υποβαθμίσουν τις πιθανότητες μιας σημαντικής εξέλιξης στο απομονωμένο κάστρο της βελγικής υπαίθρου. «Δεν έχω ελπίδες ότι κάποιοι από τους ηγέτες θα αλλάξουν θέσεις ώστε να υπάρχει κάποιο συγκεκριμένο αποτέλεσμα», δήλωσε στο Politico ανώτερος διπλωμάτης της ΕΕ. Η συμφωνία για τις μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται ώστε να ενισχυθεί η ΕΕ φαίνεται, προς το παρόν, δύσκολο να επιτευχθεί.

Ο γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς και η ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι, των οποίων οι κυβερνήσεις συνεργάστηκαν για να εκπονήσουν μια σειρά κοινών εγγράφων, ζητούν τη μείωση της γραφειοκρατίας – «έκτακτη διακοπή» της νέας νομοθεσίας της ΕΕ, στο πλαίσιο της εντατικοποίησης της προσπάθειας απορρύθμισης του μπλοκ. Ωστόσο, προσφέρουν λίγες ιδέες για το πώς θα γίνει εφικτό να ολοκληρωθεί η ενιαία αγορά και δεν υποστηρίζουν τις συστάσεις για τη δημιουργία μιας Ευρωπαϊκής Ενωσης Κεφαλαιαγορών που, σύμφωνα με Ντράγκι και Λέτα, θα μπορούσε να απελευθερώσει την ανάπτυξη καταρρίπτοντας τα εμπόδια μεταξύ των κατακερματισμένων χρηματοπιστωτικών αγορών της ΕΕ.

Επειτα, υπάρχει η άποψη του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ), στο οποίο συμμετέχει ο Μερτς και η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Η ομάδα ζητεί απλοποίηση και προσπάθειες για την ενίσχυση της ενιαίας αγοράς. Οσο για τον γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν είναι θερμός υποστηρικτής της προσέγγισης «αγοράστε ευρωπαϊκά» και συχνά, όπως πρόσφατα στο Νταβός, κάνει εκκλήσεις για την προστασία των ευρωπαϊκών βιομηχανιών. Αλλά η επιμονή της Γαλλίας για το «Αγοράστε ευρωπαϊκά» ενοχλεί χώρες με εξαγωγικό προσανατολισμό, όπως η Γερμανία και οι σκανδιναβικές. Οι εκκλήσεις του Μακρόν για μαζικές επενδύσεις είναι επίσης βέβαιο ότι θα σημάνουν συναγερμό σχετικά με τη χρήση δημόσιου χρήματος για την υποστήριξη των βιομηχανιών της ΕΕ σε μια εποχή που πολλές χώρες ήδη αγωνίζονται να επιτύχουν υψηλότερους στόχους αμυντικών δαπανών. Σύμφωνα με ανώτερο διπλωμάτη, οι ηγέτες έχουν κολλήσει σε ένα μοτίβο αδράνειας όσον αφορά τις εσωτερικές μεταρρυθμίσεις. «Εχουμε τη διάγνωση. Εχουμε τη συνταγή. Δεν έχουμε πάει στο φαρμακείο».

Ολα δείχνουν, λοιπόν, ότι η βελτίωση της οικονομίας της ΕΕ μπορεί να αποδειχθεί πιο δύσκολη από την ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων του μπλοκ. Η παραγωγή περισσότερων όπλων, εν μέρει χάρη στα φθηνά δάνεια της ΕΕ, δεν απαιτεί πολλές θυσίες από τους ηγέτες βραχυπρόθεσμα. Ομως ο συντονισμός στο θέμα της ανταγωνιστικότητας έχει ένα σαφές πολιτικό τίμημα – ένα τίμημα που δεν είναι πρόθυμοι να πληρώσουν όλοι οι ηγέτες.