Καναδάς: εφικτός ένας «νέος κόσμος» χωρίς τις ΗΠΑ
Ο πρωθυπουργός του Καναδά Μαρκ Κάρνεϊ στη συγκλονιστική ομιλία του στο Νταβός υπογράμμισε ότι δεν ζούμε μια «προσωρινή αναστάτωση». Διακήρυξε το τέλος του «διεθνούς συστήματος κανόνων» υπό την «αμερικανική ηγεμονία» των τελευταίων 80 χρόνων. Ενα ασύμμετρο σύστημα μεν, με πολλή «υποκρισία», που διασφάλισε όμως σταθερότητα και ανάπτυξη για τις «ενδιάμεσες χώρες». Σε πλήρη αναλογία με την ιστορική κατάρρευση του κομμουνιστικού κόσμου και της Σοβιετικής Ενωσης το 1990, θεωρεί ότι έφθασε η στιγμή της κατάρρευσης για το αντίστοιχο «σύστημα της Δύσης» το 2025.
Η παγκοσμιοποίηση, που εγκαινίασε η Δύση, στο όνομα της «μονοκρατορίας των ΗΠΑ», ωφέλησε τελικά περισσότερο τις αναδυόμενες οικονομίες του Τρίτου Κόσμου και κυρίως την Κίνα. Και η νέα πραγματικότητα δεν είναι πλέον διαχειρίσιμη από τις ίδιες τις ΗΠΑ. Ως «ισχυρή δύναμη», στράφηκαν κατά των ίδιων των «συμμάχων» τους.
Η παγκοσμιοποίηση είχε ισχυρά γεωγραφικά στοιχεία. Οι μεγαλύτεροι εμπορικοί εταίροι των ΗΠΑ είναι το Μεξικό και ο Καναδάς (NAFTA). Το 75% των εξαγωγών του Καναδά πήγαινει στις ΗΠΑ. Για την ΕΕ ο εμπορικός αντίκτυπος είναι πιο περιορισμένος [οι ΗΠΑ είναι 1 τρισ., όσο η Βρετανία (800 δισ.) και η Ελβετία (200 δισ.) μαζί].
Ο εκβιαστικός πόλεμος των ΗΠΑ κατά των «συμμάχων» έγινε «παρανοϊκός». Στην περίπτωση του Καναδά ξεκίνησε με τις δηλώσεις Τραμπ για «ενσωμάτωση» του Καναδά, ως 51ης Πολιτείας, στις ΗΠΑ. Συνεχίστηκε με την επιβολή υψηλών δασμών σε δύο φάσεις το 2025, επικαλούμενος λόγους «εθνικής ασφάλειας». Επεδίωξε την «ισοπέδωση» της καναδικής οικονομίας (σιδηροβιομηχανία, ξυλεία, αυτοκίνητα κ.λπ.).
Ο εμπορικός πόλεμος εξαίρεσε το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Μόνο που ο Καναδάς σταμάτησε την πώληση «βαριού» πετρελαίου (το έχουν μόνο οι Καναδάς, Βενεζουέλα, Ρωσία) και τα διυλιστήρια του Τέξας έμειναν άεργα. Η επέμβαση του Τραμπ στη Βενεζουέλα επεδίωκε, ανάμεσα στα άλλα, να βρει άμεσα «βαρύ» πετρέλαιο.
Ο Καναδάς απάντησε με τη στρατηγική της «διαφοροποίησης του εμπορίου». Υπέγραψε συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου με την ΕΕ και άλλες 12 οικονομίες που έχουν 1,2 δισ. πληθυσμό. Φτιάχνει υποδομές στην Ανατολική Ακτή, προκειμένου να αντικαταστήσει το αμερικανικό LNG με καναδικό στην Ευρώπη. Υπέγραψε τη συμφωνία με τον βασικότερο «εμπορικό εχθρό» των ΗΠΑ, την Κίνα.
Οπως αναλύει διεξοδικά ο Ανταμ Τουζ, η νέα βασική αντίθεση σε παγκόσμια κλίμακα είναι ανάμεσα στα «κράτη του ηλεκτρισμού» και τα «κράτη του πετρελαίου». Η Κίνα προηγείται στην πρώτη κατηγορία μετατρέποντας την πράσινη μετάβαση σε βιομηχανική και τεχνολογική δύναμη παραγωγής. Η Ευρώπη, που είναι πρωτοπόρα στην πράσινη μετάβαση, υστερεί στη δεύτερη διάσταση. Και οι ΗΠΑ έγιναν, με τη στροφή Τραμπ σε σχέση με την «πράσινη στρατηγική του Μπάιντεν», κυριολεκτικά η «οικονομία του πετρελαίου» (μαζί φυσικά με τη Ρωσία).
Οι νέες εμπορικές συμφωνίες, Καναδά – ΕΕ και ΕΕ – Mercosur (παρά την εύλογη αντίδραση που προκαλεί), συναρθρώνουν οικονομίες «δεσμευμένες στην πράσινη μετάβαση». Και έχουν προφανώς γεωπολιτική σημασία αναφορικά με το νέο Δόγμα Μονρόε του Τραμπ. Οι επερχόμενες δε συμφωνίες με την Ινδία μπορούν να είναι εξίσου καθοριστικές. Η «παθητική» Κίνα προφανώς ενισχύεται από τις εξελίξεις αυτές. Μόνο που οι ενδιάμεσες χώρες πρέπει να κινηθούν με τη δική τους «αυτάρκεια».