Πόσο αντέχει το ΝΑΤΟ την κρίση της Γροιλανδίας;

Η κατηγορηματική άρνηση της Γροιλανδίας να δεχθεί οποιαδήποτε μορφή αμερικανικής προσάρτησης συνδυάζεται με τις αγωνιώδεις προσπάθειες της Δανίας να απενεργοποιήσει το casus belli που έθεσε ο Ντόναλντ Τραμπ, την ώρα που η Αρκτική έχει έρθει στο χείλος της πιο σοβαρής κρίσης των τελευταίων δεκαετιών. Η Κοπεγχάγη ξεκαθαρίζει καθημερινά ότι το νησί «δεν πωλείται και δεν παραδίδεται», ενώ επιδιώκει διπλωματικές διαβεβαιώσεις πως η Ουάσιγκτον δεν θα επιχειρήσει μονομερή ενέργεια.

Την ίδια στιγμή, ο νέος γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε υπογραμμίζει ότι η Συμμαχία ήδη συζητεί τρόπους συλλογικής προστασίας της Αρκτικής και ότι η Ευρώπη ενισχύει τις επενδύσεις της στην άμυνα, με τη Δανία να επιταχύνει τη θωράκιση των «ευαίσθητων περιοχών» της, συμπεριλαμβανομένης της Γροιλανδίας. Ωστόσο οι νηφάλιες δηλώσεις του Ρούτε δεν αρκούν για να διασκεδάσουν την ανησυχία: θα είναι το τέλος του ΝΑΤΟ αν οι ΗΠΑ καταλάβουν τη Γροιλανδία με τη βία και τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης κληθούν να σπεύσουν σε βοήθεια της Δανίας σε περίπτωση στρατιωτικής επιθετικότητας, δήλωσε χθες ο ευρωπαίος επίτροπος για θέματα Αμυνας, Αντριους Κουμπίλιους.

Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επανέλαβε την Κυριακή ότι οι ΗΠΑ θα καταλάβουν τη Γροιλανδία «με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο», επειδή «αν δεν την καταλάβουμε εμείς, θα την καταλάβουν η Ρωσία ή η Κίνα». Χλεύασε μάλιστα την άμυνα του αυτόνομου δανέζικου εδάφους επισημαίνοντας ότι αυτή «βασίζεται σε δύο έλκηθρα με σκύλους».

Από την πλευρά της η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι μια αμερικανική επίθεση εναντίον οποιουδήποτε μέλους του ΝΑΤΟ θα σήμαινε «το τέλος των πάντων», συμπεριλαμβανομένης της Συμμαχίας και του συστήματος ασφαλείας που δημιουργήθηκε στο τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Η Σοσιαλδημοκράτισσα Φρεντέρικσεν, προσπαθώντας να εξουδετερώσει τους ισχυρισμούς του αμερικανού προέδρου, πρότεινε την Κυριακή να ενισχύσει το ΝΑΤΟ την ασφάλεια της Αρκτικής ώστε ακριβώς να διασφαλιστεί πως Ρωσία και Κίνα δεν θα αποτελέσουν ποτέ απειλή για την περιοχή. «Μια σημαντική αύξηση της στρατιωτικής παρουσίας θα έχει πραγματικό αντίκτυπο στην ασφάλειά μας» τόνισε, στέλνοντας μήνυμα παραμονές της συνάντησης που θα έχουν οι υπουργοί Εξωτερικών της Δανίας και της Γροιλανδίας Λαρς Λόκε Ράσμουσεν και Βίβιαν Μότζφελτ με τον αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και σκιαγραφώντας μια πιθανή διπλωματική διέξοδο στην κρίση.

Η Γροιλανδία δεν αποδέχεται «καθ’ οιονδήποτε τρόπο» την αμερικανική επιθυμία να «πάρει στην κατοχή της» την τεράστια επικράτειά της και θα «εντείνει τις προσπάθειές της» για να διασφαλίσει ότι η άμυνά της είναι εγγυημένη στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, ανακοίνωσε χθες η κυβέρνηση της χώρας. Διαβεβαίωσε επίσης ότι «θα εντείνει τις προσπάθειές της για να διασφαλίσει ότι η άμυνα της Γροιλανδίας αποτελεί μέρος του ΝΑΤΟ», του οποίου είναι μέλος.

Σύμφωνα με αναλυτές, Δανοί και Γροιλανδοί γνωρίζουν πως για να αποτρέψουν περαιτέρω κλιμάκωση της κρίσης χρειάζεται να αναζητήσουν μια συμφωνία με τον Λευκό Οίκο που να απαντά σε αυτές τις ανησυχίες, πραγματικές ή κατασκευασμένες, χωρίς να ενδώσουν στην αξίωση του Τραμπ να γίνει η Γροιλανδία τμήμα των ΗΠΑ.

Υπό τη σκιά των απειλών του αμερικανού προέδρου, ο γ.γ. του ΝΑΤΟ, σε δηλώσεις του από το Ζάγκρεμπ, τόνισε ότι η Συμμαχία εργάζεται επί του παρόντος πάνω στα επόμενα βήματα ώστε να διασφαλιστεί ότι υπάρχει συλλογική προστασία για ό,τι διακυβεύεται. Ο Ρούτε είπε ότι το ΝΑΤΟ έχει εμπλακεί περισσότερο στην ασφάλεια της Αρκτικής από το 2025 κατόπιν αιτήματος των επτά συμμάχων του στον Απω Βορρά, αποκαλώντας την περιοχή «ζωτικό μέρος του εδάφους του ΝΑΤΟ». Οσον αφορά τις σχέσεις με τις ΗΠΑ, απέρριψε τις ανησυχίες για εσωτερική κρίση εντός του ΝΑΤΟ, επαινώντας την πίεση του προέδρου Τραμπ για υψηλότερες αμυντικές δαπάνες μεταξύ των συμμάχων. «Πιστεύω ότι ο Ντόναλντ Τραμπ κάνει τα σωστά πράγματα για το ΝΑΤΟ ενθαρρύνοντάς μας όλους να ξοδεύουμε περισσότερα για να εξισορροπήσουμε αυτά που ξοδεύουν οι ΗΠΑ» είπε. «Οταν επαινώ κάποιον, το κάνω με βάση γεγονότα».

Praxis: Το σχέδιο για μια τεχνο-αυταρχική πόλη-κράτος πάνω στους πάγους

Σε μια εποχή όπου οι μεγιστάνες της τεχνολογίας αμφισβητούν ανοιχτά τα όρια των εθνών και ονειρεύονται νέου τύπου φουτουριστικές κοινωνίες, ένα επικίνδυνο μείγμα ουτοπίας, αυταρχισμού και άκρατου καπιταλισμού αναδύεται από τα εργαστήρια της Silicon Valley. Από πλωτά κράτη έως πόλεις-καταφύγια για κρυπτοδισεκατομμυριούχους, το όραμα μιας κοινωνίας σχεδιασμένης από CEOs και χρηματοδοτούμενης βάσει αλγορίθμων μοιάζει λιγότερο με υπόσχεση προόδου και περισσότερο με προαναγγελία ενός νέου φεουδαρχισμού. Ανάμεσα σε όλες αυτές τις φουτουριστικές φαντασιώσεις, η πιο φιλόδοξη και δυνητικά πιο απειλητική είναι η Praxis: ένα σχέδιο που φιλοδοξεί να «αναζωογονήσει τον δυτικό πολιτισμό» χτίζοντας μια τεχνο-αυταρχική πόλη-κράτος πάνω στους πάγους της Γροιλανδίας, με την ευλογία του Ντόναλντ Τραμπ και χρήματα της νέας τεχνο-ολιγαρχίας.

Prospera, Asgardia, Bitcoin City, Puertopia, Sol, Akon City και πάνω απ’ όλες αυτές τις ιδέες η Praxis. Το όνειρο να δημιουργηθούν αυτοδιοικούμενες πόλεις-κράτη είναι μεν παλιό, αλλά τις τελευταίες δεκαετίες έχει πάρει άλλες μορφές. Ο υπερσυντηρητικός δισεκατομμυριούχος της Palantir, Πίτερ Τιλ, ονειρευόταν ήδη πριν από ένα τέταρτο του αιώνα τη δημιουργία ανεξάρτητων κρατών πάνω σε τεχνητά πλωτά νησιά στα ανοιχτά της Καλιφόρνιας. Οπως επισημαίνει στην «Corriere della Sera» ο Μάσιμο Γκάτζι, τα κρυπτονομίσματα και η τεχνητή νοημοσύνη έχουν δώσει νέα ώθηση σε αρχιτέκτονες που σχεδιάζουν «τέλειες πόλεις», κατά προτίμηση κατοικημένες από ειδικούς-ιδιοφυΐες της τεχνολογίας βασισμένες στον νόμο της αγοράς. Πρόκειται ουσιαστικά για αυταρχικά μοντέλα στα οποία ένας μόνο άνθρωπος βρίσκεται επικεφαλής, ένας μονάρχης-CEO που κυβερνά έναν πληθυσμό αποτελούμενο όχι από πολίτες αλλά από μετόχους. Μερικά από αυτά τα σχέδια κατέρρευσαν πριν καν ξεκινήσουν, όπως η αφρικανική Akon City που επρόκειτο να χτιστεί στη Σενεγάλη, ενώ κάποια πειράματα που έγιναν στην Κεντρική Αμερική κατέληξαν σε δημιουργία de facto αφορολόγητων θυλάκων, όπως η Bitcoin City στο Ελ Σαλβαδόρ ή η Prospera στην Ονδούρα, για την οποία πλέον βρίσκεται σε εξέλιξη διεθνής νομική διαμάχη.

Το σχέδιο που σήμερα τραβά την προσοχή και σύμφωνα με πληροφορίες μεγιστάνες της Silicon Valley προσπαθούν να ωθήσουν τον Τραμπ να υιοθετήσει είναι το Praxis. Μια ιδέα που θα μπορούσε να αποκτήσει δυναμική όχι μόνο λόγω του βεληνεκούς των επιχειρηματιών που την υποστηρίζουν, αλλά και λόγω της περιοχής όπου η νέα πόλη-κράτος θα μπορούσε να χτιστεί: τη Γροιλανδία, έδαφος στο οποίο έχει στρέψει το βλέμμα του ο αμερικανός πρόεδρος. Με έτος ίδρυσης το 2020, η Praxis έχει ως αποστολή «την αναζωογόνηση του δυτικού πολιτισμού» εμπνευσμένη από την υπερ-φιλελεύθερη ουτοπία της Αϊν Ραντ.

Οι τιτάνες της ψηφιακής οικονομίας έχουν δώσει υπόσταση και χρηματοδότηση στην πρωτοβουλία. Πρώτος και καλύτερος ο ίδιος ο Πίτερ Τιλ αλλά και ο Σαμ Αλτμαν μέσω του Apollo Projects, οι αδελφοί Γουίνκλβος (συνιδρυτές του Facebook, σήμερα δισεκατομμυριούχοι των κρυπτονομισμάτων), ο συνιδρυτής της Palantir Τζο Λόνσντεϊλ, και ο Σαμ Μπάνκμαν-Φριντ, κρυπτομεγαλοεπιχειρηματίας, ο Μπαλάτζι Σρινιβάσαν, πρώην επικεφαλής τεχνολογίας της Coinbase, και άλλοι.

Οπως επισημαίνει το δημοσίευμα της «Corriere della Sera», το συγκεκριμένο εγχείρημα έχει ανοιχτές προοπτικές καθώς οι υποστηρικτές του είναι έτοιμοι να επενδύσουν εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια. Ποντάρουν δε στον αμερικανό πρόεδρο που είναι λάτρης των κρυπτονομισμάτων από τα οποία βγάζει χρήματα, όπως και των ψηφιακών και των εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης, οι μόνες που μπορούν να εγγυηθούν την τεχνολογική πρωτοκαθεδρία των Ηνωμένων Πολιτειών. Ο τεχνο-αυταρχισμός κάθε άλλο παρά ενοχλεί τον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος, αν τελικά πραγματοποιήσει τις απειλές που εκτοξεύει στη Γροιλανδία, ίσως να παραχωρήσει ένα κομμάτι για ένα πείραμα ουτοπίας μέσα στους πάγους.