Ο καύσωνας γίνεται η νέα κανονικότητα

Τουλάχιστον 130 εκατομμύρια άνθρωποι στην Ευρώπη υπολογίζεται ότι βίωσαν κάποια στιγμή στη διάρκεια της χθεσινής ημέρας θερμοκρασίες άνω των 35 βαθμών Κελσίου, σύμφωνα με το Γαλλικό Πρακτορείο, καθώς το κύμα καύσωνα – το χειρότερο που έχει καταγραφεί στη Γηραιά Ηπειρο, λόγω πρωτοφανούς έντασης, γεωγραφικής έκτασης και τόσο νωρίς μέσα στο καλοκαίρι – πλήττει πλέον τα κεντρικά, ανατολικά και μέρος των Βαλκανίων.

«Περισσότεροι από 1.300 θάνατοι πάνω από τα αναμενόμενα επίπεδα, οι οποίοι έχουν καταγραφεί από την 21η Ιουνίου, συνδέονται με τις υψηλές θερμοκρασίες» στην Ευρώπη, επεσήμανε μέσω X ο γενικός διευθυντής του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) Τέντρος Αντάνομ Γκεμπρεγέσους. Μόνο στη Γαλλία ξεπερνούν τους 1.000, κυρίως για ηλικιωμένα άτομα, σύμφωνα με τις Αρχές, οι οποίες προειδοποιούν ότι ο απολογισμός αναμένεται να αυξηθεί.

Με τα ρεκόρ ζέστης να καταρρίπτονται μέσα στο Σαββατοκύριακο σε χώρες όπως η Γερμανία, η Πολωνία και η Τσεχία – επίσης απροετοίμαστες για θερμοκρασίες που άγγιξαν ή ξεπέρασαν τους 40 βαθμούς Κελσίου –, τον μεγαλύτερο αντίκτυπο του καύσωνα ένιωσαν χθες η Ιταλία (22 πόλεις σε κόκκινο συναγερμό, από τον Βορρά έως τον Νότο) και τμήμα της Βαλκανικής Χερσονήσου.

Για 39 βαθμούς Κελσίου προειδοποίησε η μετεωρολογική υπηρεσία στη Σερβία. Σε κόκκινο συναγερμό τέθηκαν στην Κροατία περιοχές όπως η πρωτεύουσα Ζάγκρεμπ, το Ντουμπρόβνικ και το Σπλιτ, ενώ πυροσβέστες έδωσαν μάχη για την κατάσβεση πυρκαγιάς σε πευκοδάση σε τουριστικό νησί στην Αδριατική. Στην Αλβανία, όπου προβλέπονταν χθες 40άρια, τέθηκε υπό έλεγχο πυρκαγιά που έκανε στάχτη πολλά στρέμματα θάμνων και ελαιόδεντρων κοντά στο χωριό Κλος. Το κύμα ακραίας ζέστης επεκτείνεται εν τω μεταξύ και στην Ουκρανία, εν μέσω προγραμματισμένων διακοπών ρεύματος, καθώς το ενεργειακό της δίκτυο έχει υποστεί τεράστιο πλήγμα από τους ρωσικούς βομβαρδισμούς.

Ενόσω δε τις υψηλές θερμοκρασίες διαδέχονται αλλού καταιγίδες, που έπληξαν ήδη περιοχές στη Γαλλία και αναμένονται σε Γερμανία και Ιταλία, ειδικοί προβλέπουν νέο κύμα καύσωνα στη Δυτική Ευρώπη από τις 5-6 Ιουλίου. «Οι περιοχές που θα επηρεαστούν δείχνουν σε γενικές γραμμές οι ίδιες με το πρώτο κύμα, συμπεριλαμβανομένων της Γαλλίας, της Ισπανίας, της Γερμανίας, της Ιταλίας, της Ελβετίας και σε κάποιο βαθμό της Βρετανίας», λέει στο πρακτορείο Reuters ο πρόεδρος της Μετεωρολογικής Εταιρείας της Ιταλίας Λούκα Μερκάλι. «Με την υπερβολική ζέστη αυξάνεται ο κίνδυνος δασικών πυρκαγιών, αλλά βλέπουμε επίσης πολλές καταιγίδες, που προφανώς μετριάζουν αυτόν τον κίνδυνο», επεσήμανε, σημειώνοντας ωστόσο ότι οι βροχοπτώσεις είναι τοπικές.

Ο πρωτοφανής καύσωνας «θα ήταν σχεδόν αδύνατο να εκδηλωθεί χωρίς την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή», η οποία κατέστησε τις υψηλές νυχτερινές θερμοκρασίες αυτής της εβδομάδας «100 φορές πιο πιθανές» από ό,τι ήταν μόλις πριν από δύο δεκαετίες, σύμφωνα με τη World Weather Attribution, μια διεθνή ομάδα κορυφαίων κλιματολόγων, που αναλύουν σε πραγματικό χρόνο τις συνέπειες της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Ενα παρόμοιο κύμα ζέστης τον Ιούνιο του 1976 θα ήταν περίπου 3,5 βαθμούς Κελσίου πιο δροσερό, επισημαίνουν, τονίζοντας ότι οι επιπτώσεις αυτού του καύσωνα στη δημόσια υγεία μόλις αρχίζουν να γίνονται αντιληπτές.

«Η θερμική καταπόνηση αποκαλείται συχνά “σιωπηλός δολοφόνος” – τα ευρωπαϊκά σπίτια, οι χώροι εργασίας και τα σχολεία δεν φτιάχτηκαν για τέτοιες θερμοκρασίες», υπενθυμίζει ο δρ Τέντρος Αντάνομ Γκεμπρεγέσους. Ειδικά στις βόρειες περιοχές, έγραφε τις προάλλες το Politico, «ακόμη και τώρα πολλά νέα σπίτια κατασκευάζονται για να αντέχουν τις χειμερινές θερμοκρασίες, και όχι τα ολοένα και πιο ζεστά καλοκαίρια». Με μόλις το ένα πέμπτο του συνόλου των ευρωπαϊκών νοικοκυριών να διαθέτει κλιματισμό, η προοπτική μαζικής χρήσης air condition έχει γίνει πια φλέγον ζήτημα – πολιτικό, κοινωνικό και περιβαλλοντικό. Στην προεκλογικών ρυθμών Γαλλία έχει ήδη πυροδοτήσει οξεία αντιπαράθεση μεταξύ της Ακροδεξιάς από τη μια – που υπόσχεται «πρόγραμμα μαζικής εγκατάστασης κλιματιστικών» –, της Αριστεράς και των Οικολόγων από την άλλη. Η ΕΕ αποφεύγει να πάρει θέση. Για την ακρίβεια, «αμφιβάλλω αν έχουμε κάποια συγκεκριμένη γνώμη ή θέση για τα κλιματιστικά», δήλωσε ερωτηθείσα σχετικά η εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Αννα – Κάισα Ιτκόνεν. «Αυτά είναι θέματα», εξήγησε, «για τα οποία η Επιτροπή δεν ασκεί λεπτομερή έλεγχο ως προς τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι θα πρέπει να χειρίζονται την κατάσταση».