Νέα ανακάλυψη των επιστημόνων για τον φλοιό της Γης – Πώς μπορεί να βοηθήσει στην εκτίμηση σεισμικών κινδύνων

Νέα μελέτη αποκαλύπτει ότι ο τρόπος με τον οποίο «σπάνε» οι τεκτονικές πλάκες δεν εξαρτάται τόσο από το πάχος του φλοιού της Γης, αλλά κυρίως από την αρχαία δομή και εξέλιξη των πετρωμάτων σε μεγάλο βάθος.

Ερευνητές που εξετάζουν την ενεργή περιοχή διαχωρισμού της Αφρικής, διαπίστωσαν ότι παλαιές γεωλογικές διεργασίες μπορούν να καταστήσουν τμήματα του φλοιού εξαιρετικά ανθεκτικά, επηρεάζοντας καθοριστικά το πώς και πού παραμορφώνεται η Γη. Η διεθνής ομάδα επικεντρώθηκε στο Ρήγμα της Ανατολικής Αφρικής, μία από τις λίγες περιοχές στον πλανήτη όπου η ήπειρος «σχίζεται» ενεργά. Εκεί, οι επιστήμονες διερεύνησαν γιατί ορισμένα τμήματα του υπεδάφους παραμένουν άκαμπτα, παρά τις τεράστιες πιέσεις που δέχονται με την πάροδο του χρόνου.

Αντίθετα με τις παραδοσιακές θεωρίες, οι ερευνητές εντόπισαν, ότι ένα τμήμα της αφρικανικής τεκτονικής πλάκας, το οποίο είχε υποστεί πάχυνση και αραίωση πριν από εκατομμύρια χρόνια, δεν αποδυναμώθηκε. Αντιθέτως, παρουσιάζει ισχυρή και δύσκαμπτη συμπεριφορά, αντιστεκόμενο στη διάρρηξη. Περίπου πριν από 80 εκατομμύρια χρόνια, η συγκεκριμένη περιοχή θερμάνθηκε σε μεγάλο βάθος. Κατά τη διάρκεια αυτής της αρχαίας «γεωθερμικής εκδήλωσης», το νερό και το διοξείδιο του άνθρακα απομακρύνθηκαν από τα πετρώματα, οδηγώντας σε αφυδάτωση.

Η διαδικασία αυτή έκανε τα βράχια πιο συμπαγή και σκληρά, αυξάνοντας σημαντικά την ανθεκτικότητά τους στην παραμόρφωση. Ως αποτέλεσμα, η ενεργή παραμόρφωση και το ηφαιστειακό ρήγμα περιορίζονται γύρω από αυτή την ενισχυμένη ζώνη, αντί να τη διαπερνούν, παρά το γεγονός ότι ο φλοιός είναι λεπτότερος σε γειτονικές περιοχές.

Παρατηρώντας τον φλοιό σε τρεις διαστάσεις

Για να κατανοήσουν καλύτερα τα σύγχρονα φαινόμενα, οι ερευνητές συνδύασαν σεισμικά δεδομένα με μετρήσεις GPS και ανάλυση σεισμικών δονήσεων. Με αυτόν τον τρόπο δημιούργησαν λεπτομερείς τρισδιάστατους χάρτες των γεωλογικών δομών και παρακολούθησαν την κίνηση και την παραμόρφωση του φλοιού σε πραγματικό χρόνο.

Τα ευρήματα δείχνουν, ότι η παραμόρφωση παρακάμπτει την αφυδατωμένη και ενισχυμένη ζώνη, καθώς οι δυνάμεις του ρήγματος αναζητούν «ευκολότερη διέξοδο» γύρω από αυτήν.

Τι σημαίνει αυτό για το μέλλον

Η ανακάλυψη αυτή αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο κατανοούμε τη διάλυση και τον σχηματισμό των ηπείρων. Το γεωλογικό παρελθόν ενός τμήματος φλοιού – οι αρχαίες θερμικές και υδραυλικές μεταβολές – μπορεί να καθορίσει το πού και πώς θα διαρραγεί η επιφάνεια της Γης, ακόμη και δεκάδες εκατομμύρια χρόνια αργότερα.

Παράλληλα, τα αποτελέσματα της μελέτης συμβάλλουν στην καλύτερη εκτίμηση σεισμικών κινδύνων και ηφαιστειακής δραστηριότητας, καθώς και στη βελτίωση μοντέλων για τον εντοπισμό φυσικών πόρων σε παλαιές ρηγματικές ζώνες.